اختلالات عملکرد جنسی
 
  اختلالات انگیختگی جنسی
این اختلالات شامل اختلالات نعوظی مرد و اختلالات انگیختگی جنسی در زن است. گذاشتن تشخیص با ملاحظه کانون، شدت و مدت فعالیت جنسی بیمار است. اگر تحریک جنسی از لحاظ کانون، شدت یا مدت کافی نباشد، نباید تشخیص اختلالات انگیختگی گذاشته شود.
 
- زنان:
به جدول معیارهای تشخیصی برای اختلال برانگیختگی جنسی زنان در DSM-IV-TR نگاه کنید. معمولاً شیوع اختلال انگیختگی جنسی زنان کم‌تر از واقع تخمین زده می‌شود. در مطالعه‌ای بر روی زوج‌های ازدواج‌کرده که زندگی خوبی دارند، ۳۳% زنان در انگیختگی جنسی مشکل داشتند. مشکل در حفظ تحریک جنسی می‌تواند به‌صورت تعارض‌های روان‌شناختی (از جمله اضطراب، گاه و ترس) یا تغییرات فیزیولوژیک، منعکس شود. در اختلالات انگیختگی، تغییرات در سطح تستوسترون، استروژن، پرولاکتین، سروتونین، دوپامین و تیروکسین، و همچنین مصرف داروهای آنتی‌هیستامین، مؤثر دانسته شده است.
 
- معیارهای تشخیصی برای اختلال برانگیختگی جنسی زنان در DSM-IV-TR:
  الف ـ ناتوانی دائمی یا مکرر در رسیدن به پاسخ کافی لیز شدن - تورم (lubrication-swelling) در مرحله تحریک‌ جنسی یا حفظ آن تا کامل شدن فعالیت جنسی
  ب ـ اختلال باعث ناراحتی واضح یا مشکل بین فردی می‌گردد.
  ج ـ اختلال جنسی با بیماری دیگری در محور یک (به‌جز اختلال جنسی دیگر) بهتر توضیح داده نمی‌شود و صرفاً به‌دلیل اثر مستقیم فیزیولوژیک یک ماده (مثلاً داروی مورد سوءمصرف یا داروی طبی) یا یک بیماری طبی عمومی نمی‌باشد.
نوع را مشخص کنید:
  نوع مادام‌العمر
نوع اکتسابی
نوع را مشخص کنید:
  نوع فراگیر
نوع موقعیتی
نوع را مشخص کنید:
  به‌دلیل عوامل روان‌شناختی
به‌دلیل عوامل ترکیبی
 
- مردان:
به جدول معیارهای تشخیصی اختلال نعوظ در مردان در DSM-IV-TR نگاه کنید. در مردان جوان، شیوع اختلال نعوظ، یا ناتوانی جنسی (impotence)، هشت درصد تخمین زده می‌شود. با این حال، ممکن است این اختلال برای اولین بار در سنین بالار ظاهر می‌شود. برای تمایز ناتوانی جنسی ناشی از علل عضوی (طبی) از ناتوانی جنسی عملکردی (روان‌شناختی)، از روش‌های ساده تا تهاجمی استفاده می‌گردد. شایع‌‌ترین روشی که استفاده می‌شود پایش تورم شبانه آلت تناسلی (نعوظ‌های که هنگام خواب رخ می‌دهد)، است که به‌طور طبیعی همراه با خواب با حرکات سریع چشم (REM) است.
 
- معیارهای تشخیصی اختلال نعوظ در مردان در DSM-IV-TR:
  الف ـ ناتوانی دائمی با مکرر در رسیدن به نعوظ کافی یا حفظ آن تا کامل شدن فعالیت جنسی
  ب ـ اختلال موجب ناراحتی واضح یا مشکلات بین‌فردی می‌گردد.
  ج ـ اختلال نعوظ یا اختلال دیگری در محور یک (به‌جز یک اختلال جنسی) بهتر توضیح داده نمی‌شود و صرفاً به‌دلیل اثر فیزیولوژیک مستقیم یک ماده (داروی مورد سوءمصرف، یا داروی طبی) یا یک وضعیت طبی عمومی نمی‌باشد.
نوع را مشخص کنید:
  نوع مادام‌العمر
نوع اکتسابی
نوع را مشخص کنید:
  نوع فراگیر
نوع موقعیتی
نوع را مشخص کنید:
  به‌دلیل عوامل روان‌شناختی
به‌دلیل عوامل ترکیبی
 
گرفتن شرح حالی دقیق و خوب، در تعیین علت اختلال ارزش بسیار زیادی دارد. سابقه نعوظ خودبه‌خود، نعوظ صبحگاهی، یا نعوظ مناسب به‌هنگام خودارضائی یا با شریک جنسی به‌جز شریک جنسی همیشگی، نشان‌دهنده ناتوانی عملکردی است. عامل روان‌شناختی اختلال نعوظی عبارتند از تعارض‌های حل‌نشده ادبی یا پیش‌ - ادیبی (pre-oedipal)، که منجر به سوپرایگوئی مجازاتگر، ناتوانی در اعتماد، یا احساس عدم کفایت می‌گردد. اختلال نعوظی ممکن است نشان‌دهنده مشکلات ارتباطی بین شریک‌های جنسی باشد.
 
  اختلالات ارگاسمی
- زنان:
به جدول معیارهای تشخیصی اختلال ارگاسمی زنان در DSM-IV-TR نگاه کنید. اختلال ارگاسم در زنان (آنورگاسمی) تأخیری مکرر یا دائمی در ارگاسم یا فقدان آن پس از یک مرحله تحریک جنسی است. میزان تخمینی زنان ازدواج کرده بالای ۳۵ سال که هرگز به ارگاسم نرسیده‌اند، پنج درصد است. این نسبت در زنان ازدواج نکرده و زنان کم‌سن‌تر، بیشتر است.
 
شیوع کلی ارگاسم مهارشده در زنان، سی درصد است. عوامل روان‌شناختی همراه با ارگاسم مهارشده شامل ترس از بارداری یا طرف شدن از سوی شریک جنسی، خصومت نسبت به مردان، احساس گناه در مورد تکانه‌های جنسی، یا تعارض‌های زندگی خانوادگی است.
 
- معیارهای تشخیصی اختلال ارگاسمی زنان در DSM-IV-TR:
  الف ـ تأخیر دائم یا مکرر، یا فقدان ارگاسم پس از یک مرحله تحریک جنسی طبیعی. زنان در نوع یا شدت تحریکی که ارگاسم را در آنها باعث می‌گردد، تفاوت زیادی دارند. تشخیص اختلال ارگاسمی زنان باید براساس قضاوت پزشک باشد، مبنی بر اینکه توانائی ارگاسمی زن کم‌تر از حدی است که برای سن، تجربه جنسی و کفایت تحریک جنسی که دریافت می‌کند، مناسب به نظر می‌رسد.
  ب ـ اختلال موجب ناراحتی واضح یا مشکلات بین‌فردی می‌گردد.
  ج ـ اختلال ارگاسمی با بیماری دیگری در محور یک (به‌جز اختلال جنسی دیگر) بهتر توضیح داده نشود و صرفاً به‌دلیل اثر فیزیولوژیک مستقیم یک ماده (داروی مورد سوءمصرف، یا داروی طبی) یا یک بیماری طبی عمومی نباشد.
نوع را مشخص کنید:
  نوع مادام‌العمر
نوع اکتسابی
نوع را مشخص کنید:
  نوع فراگیر
نوع موقعیتی
نوع را مشخص کنید:
  به‌دلیل عوامل روان‌شناختی
به‌دلیل عوامل ترکیبی
 
- مردان:
در اختلال ارگاسمی مردان (ارگاسم مهارشده در مردان)، در حین مقاربت جنسی، با اشکال دچار انزال می‌شوند یا اینکه اصلاً انزال ندارند. ارگاسم مهارشده در تمام طول زندگی مردان معمولاً نشان‌دهنده آسیب‌شناسی شدید روانی است. اختلال اکتسابی در انزال اغلب نشان‌دهنده مشکلات بین‌فردی است.
 
- انزال زودرس:
شکایت اصلی ۳۵ تا ۴۰% مردانی که به‌دلیل اختلالات جنسی درمان می‌شوند، انزال زودرس است. بیمار به‌طور مکرر یا دائم، قبل از زمانی‌که می‌خواهد، به ارگاسم می‌رسد و انزال دارد. در مردان جوان، مردانی که شریک جنسی جدید دارند، و مردان تحصیل‌کرده دانشگاه شایع‌تر از مردانی است که تحصیلات کمتری دارند. به‌نظر می‌رسد که به نگرانی در مورد رضایت شریک جنسی ربط داشته باشد.
 
انزال زودرس ممکن است با ترس‌های ناخودآگاه از واژن همراه باشد. همچنین ممکن است نتیجه شرطی شدن فرد در تجارب جنسی اولیه باشد که در موقعیت‌هائی انجام‌ می‌شد که دیده شدن در آن موقعیت‌ها ممکن است خجالت‌آور باشد و باعث دستپاچگی شود. ازدواجی پراسترس، اختلال را تشدید می‌کند.
 
در صورت استفاده از روش‌های رفتاردرمانی، به حد زیادی قابل درمان است. با این حال، زیرگروهی از انزال‌کنندگان زودرس از نظر زیست‌شناختی، مستعد هستند، به تحریک سمپاتیک حساسیت بیشتری دارند یا زمان نهفتگی رفلکس عصبی بولیوکاورنوس (bulbocavernous reflex nerve latency time) در آنها کوتاه‌تر است، و باید با دارو، درمان گردند.



   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:٤٦ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱٠/۳٠

 

اختلالات عملکرد جنسی
 
  اختلال عملکرد جنسی به‌دلیل یک بیماری طبی عمومی
- اختلال نعوظ مردان:
آمار نشان می‌دهد که اختلال نعوظ در ۵۰% مردان مبتلا، اساس طبی دارد. علل طبی اختلال نعوظ در جدول بیماری‌های طبی که باعث اختلال نعوظ می‌شوند فهرست شده است.
 
- بیماری‌های طبی که باعث اختلال نعوظ می‌شوند:
  - بیماری‌‌های عفونی و انگلی:
    آلفانتیازیس (elephantiasis)
اوریون
  - بیماری قلبی عروقی:
    بیماری آترواسکلروزی
آئوریسم آلبرت
سندرم لِریش (Leriche's syndrome)
نارسائی قلبی
  - اختلالات کلیوی و مجاری ادرار:
    بیماری پیرونی (peyronie's disease)
نارسائی مزمن کلیوی
هیدروسل و واریکوسل
  - اختلالات کبدی:
    سیروز (معمولاً همراه با وابستگی به الکل است)
  - اختلالات ریوی:
    نارسائی تنفسی
  - اختلالات ژنتیک:
    سندرم کلاین‌فلتر
آترومالی‌های مادرزادی رگی و سرخرگی آلت تناسلی
  - اختلالات تغذیه‌ای:
    سوءتغذیه
کمبود ویتامین
  - اختلالات غدد:
    دیابت قندی
اختلال محور هیپوفیز - آدرنال - بیضه
آکرومگالی
بیماری آدیسون
آدنوم کروموفوب
نئوپلازی آدرنال
میگزدم
هیپرتیروئید
  - اختلالات نورولوژیک:
    اسکلروز متعدد (MS)
میلیت عرضی (transverse myelitis)
بیماری پارکینسون
صرع لوب‌تمپورال
بیماری نئوپلاستیک و تروماتیک نخاع
تومور سیستم عصبی مرکزی
اسکلروز آمیوتروفیک جانبی (Amyotrophic lateral sclerosis)
نوروپاتی محیطی
فلج عمومی (general paresis)
تابس دورسالیس (tabes dorsalis)
  - عوامل داروئی:
    الکل و مواد اعتیادآور دیگر (هروئین، متادون، مورفین، کوکائین، آمفتامین‌ها، و باربیتورات‌ها)
داروهای تجویزی پزشک (داروهای روانگرا، داروهای ضدفشار خون، استروژن‌ها و ضدآندروژن‌ها)
  - مسمومیت:
    سرب (Plumbism)
سموم ضدآفات نباتی
  - اعمال جراحی:
    پروستاتکتومی پری‌نئال
قطع کولون شکمی - پری‌تئال
سمپاتکتومی (اغلب در انزال اشکال ایجاد می‌کند)
جراحی آئورتوایلیاک
سیستکتومی رادیکال
لنفادنکتومی رتروپرویتونئال
  - متفرقه:
    پرتودرمانی
شکستگی لگن
هر بیماری سیستمیک شدید یا وضعیت ناتوان‌کننده
 
- مقاربت دردناک:
در ۳۰ تا ۴۰% زنانی که با مقاربت دردناک در درمانگاه‌های درمان اختلالات جنسی ویزیت می‌شوند. بیماری لگنی وجود دارد. همچنین، حدود ۳۰% از روش‌های جراحی روی لگن یا ناحیه تناسلی، منجر به مقاربت دردناک به‌صورت موقتی می‌گردد. اما در اغلب موارد، عوامل پویشی به‌عنوان علت در نظر گرفته می‌شود. بیماری‌های طبی که منجر به مقاربت دردناک می‌گردد. عبارتند از: باقی‌مانده‌های (remnants) تحریک‌شده یا عفونی پرده بکارت، اسکارهای اپیزیوتومی، عفونت غده بارتولن، انواع مختلف واژینیت و سرویسیت، آندومتریوز، آتروفی واژن پس از یائسگی، و بیماری پیرونی.
 
- اختلال کمبود میل جنسی:
پس از بیماری‌های جراحی عمده، میل جنسی به‌طور شایعی کاهش می‌یابد. داروهائی که سیستم عصبی مرکزی را تضعیف می‌کنند، غلظت تستوسترون یا دوپامین را کاهش می‌دهند، یا غلظت سروتونین یا پرولاکتین را افزایش می‌دهند، می‌توانند موجب کاهش میل جنسی گردند.
 
- اختلالات عملکرد جنسی دیگر در مرد:
اختلالات ارگاسمی مردان می‌تواند علل فیزیولوژیک داشته باشد و می‌تواند پس از جراحی دستگاه تناسلی - ادراری اتفاق بیفتد. نیز می‌تواند همراه با بیماری پارکینسون و اختلالات نورولوژیک دیگری که بخش‌های کمری یا ساکرال در نخاع را درگیر می‌کنند، باشد. داروهای خاص (مثل گوانتیدین مونوسولفات) در انزال به تأخیر افتاده، مؤثر دانسته شده‌اند (جدول داروهای فارماکولوژیک که موجب اختلال جنسی در مردان می‌گردد.).
 
- داروهای فارماکولوژیک که موجب اختلال جنسی در مردان می‌گردد:
  دارو اختلال در نعوظ اختلال در انزال
 
  - داروهای روانپزشکی :
- مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (۱):
    سیتالوپرام
فلوتوکستین
پاروکستین
سرترالین
ــ
ــ
ــ
ــ
+
+
+
+
  - داروهای حلقه‌ای:
    ایمی‌پرامین
پروتریپتیلین
دزپیرامین
کلومی‌پرامین
آمی‌تریپتیلین
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
  - مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز:
    ترانیل سیپرامین
فنلزین
پارژیلین
ایزوکربوکساید
+
+
ــ
ــ

+
+
+
  - سایر داروهای مؤثر بر خلق:
    لیتیوم
آمفتامین‌ها
ترازودون (۲)
ونلافاکسین
+
+
ــ
ــ

+
ــ
+
  - آنتی‌پسیکوتیک‌ها (۳):
    فلوفنازین
تیوریدازین
کارپروتیکسن
مزوریدازین
پرفنازین
تری‌فلوئوپرازین
رزرپین
هالوپریدول
+
+
ــ
ــ
ــ
ــ
+
ــ
+
+
+
+
+
+
+
+
  - داروهای ضداضطراب (۴):
    کلردیازپوکساید ــ +
  - داروهای ضدفشار خون:
    کلونیدین
متیل‌دوپا
اسپیرونولاکتون
هیدروکلروتیازید
گوانتیدین
+
+
+
+
+

+
ــ
ــ
+
  - داروهائی که به شکل شایع مورد سوءمصرف قرار می‌گیرند:
    الکل
باربیتورات‌ها
حشیش
کوکائین
هروئین
متادون
مورفین
+
+
+
+
+
+
+
+
+
ــ
+
+
ــ
+
  - داروهای متفرقه:
    داروهای ضدپارکینسون
کلوفیبرات
دیگوکسین
گلوتنیماید
ایندومتاسین
فنتولامین
پروپرانولول
+
+
+
+
+
ــ
+
+
ــ
ــ
+
ــ
+
ــ
 
(۱) . SSRIها، میل جنسی را هم مختل می‌کند.
 
(۲) . ترازودون در بعضی موارد پریاپیسم ، نقش سببی داشته است.
 
(۳) . آنتی‌پسیکوتیک‌های غیرتیپیک، کم‌تر موجب اختلال در عمل جنسی می‌گردند. پریاپیسم گاه در ارتباط با استفاده از آنتی‌پسیکوتیک‌ها، اتفاق می‌افتد.
 
(۴) . گزارش شده که بنزودیازپین‌ها میل جنسی را کاهش می‌دهند، ولی در بعضی از بیماران، کاهش اضطراب ناشی از این داروها، موجب بهتر شدن عمل جنسی می‌گردد.
 
- اختلالات عملکرد جنسی دیگر در زن:
تعدادی از بیماری‌های طبی - به‌خصوص بیماری‌های غدد مانند هیپوتیروئیدی، دیابت قندی، و هیپرپرولاکتینمی اولیه - بر توانائی یک زن در رسیدن به ارگاسم، اثر دارند.

 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:۱۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱٠/۳٠