تلاش جسمانی و روانی یک فرد یا یک گروه و یا تیم ورزشی که  به منظور  رسیدن به یک هدف مشخص صورت می گیرد را می توان عملکرد ورزشی نامید. این تعریف عامیانه ای از عملکرد ورزشی می باشد، که شامل هر گونه عمل ورزشی می شود. به عبارتی هم برای ورزشکاران حرفه ای و هم کسانی   که  برای سلامتی جسمانی ورزش می کنند بکار گرفته می شود.

تعریف عملکرد ورزشی به معنی اخص آن یعنی تلاش جسمانی و روانی یک فرد یا یک تیم ورزشی  که در رقابتهای  ورزشی به قصد پیروزی و شکست دادن فرد یا تیم مقابل صورت می پذیرد.

عوامل تاثیر گذار در پیشرفت عملکرد ورزشی:عواملی که در پیشرفت ورزش یا بهبود عملکرد یک ورزشکار و یا یک تیم ورزشی تاثیر گذار می باشند بسیار گوناگون است. شاید بسیاری از این عوامل انهایی باشند که در اینجا نامبرده می شوند. این عوامل عبارتند از  شرایط اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی، اقلیمی، جامعه شناختی، مدیریتی و عوامل روانشناختی و جسمانی ورزشکاران چون  تیپ شخصیتی ورزشکاران، میزان انگیزه ورزشکاران، حالات روحی و روانی ورزشکاران، استرس و اضطراب ورزشکاران، میزان اعتماد به نفس و خود باوری ورزشکاران، نوع روابط بین ورزشکاران و مربیان و مدیران ورزشی از لحاظ صمیمیت و دوستی، و آمادگی جسمانی ورزشکاران و غیره.

اگر چه همه عوامل فوق در کیفیت عملکرد ورزشی بسیار موثر است، اما به اعتقاد من  عوامل روانشناختی ورزشکاران در میزان بهبود عملکرد ورزشی بسیار موثرتر از دیگر عوامل می باشد.

عوامل روانشناختی عملکرد ورزشی: حالتهای روانی انسان که ناشی از تجربیات و تربیت گذشته او و همچنین طرز نگرش حال حاضر او می باشد عملکرد فعلی او را مشخص می سازد. این عوامل روانشناختی را می توان تحت عنوان عوامل روانشناختی مثبت و منفی مورد بررسی قرار داد که البته مثبت و یا منفی بودن آنها در افراط و تفریط بودن آنها مشخص می شود. به عبارتی حالتهای روانشناختی باید متعادل باشد تا یک ورزشکار بهترین عملکرد را به نمایش بگذارد. برای مثال استرس و اضطراب بسیار زیاد و همچنین استرس و اضطراب بسیار پایین نیز باعث کاهش عملکرد انسان می گردد.

تعدادی از عوامل روانشناختی تاثیر گزار بر عملکرد ورزشی عبارتند از: 1.اعتماد به نفس، 2. استرس و اضطراب 3. تمرکز حواس 4.حالات افسردگی 5. روحیه پرخاشگری 6.  توانایی ایجاد ارتباط اجتماعی مناسب، و غیره.

به اعتقاد من بیشترین درصد موفقیت انسانها در زندگی به عوامل روانی بستگی دارد. در اینجا قبل از تشریح عوامل روانشناختی فوق به عبارتهایی  که از قهرمانان معروف و صاحب نام ورزشی دنیا از کتاب "کاربرد روانشناسی در ورزش" ترجمه اینجانب نقل شده است، اشاره می شود.

مثلا" در ارتباط با خود باوری و اعتماد به نفس محمد علی کلی مشت زن و قهرمان اسطوره ای جهان در یکی از مصاحبه های قبل از شروع مسابقه چنین می گوید: " مردی که بتواند بر من پیروز شود ، فردی چابک و قوی است، اما هنوز زاییده نشده است."

جان تریک مربی پر آوازه تنیس می گوید: " 80% تنیس به فکر و روان و 20% آن به توانایی پاها و دستها بستگی دارد."

دان کن گود هیو شناگر شهیر پس از پایان یکی از مسابقاتش می گوید: "95%  از زمان خود را به مسایل روانشناختی اختصاص دادم. "

دیوید هنری قهرمان دو 400 متر المپیک می گوید که " افرادی بودند که بسیار قوی، سریع و با تجربه بودند، اما من باید به فینال می رسیدم. احتمالا" باید عواملی غیر از توانایی های جسمی که باعث نتایج نهایی می شوند وجود داشته باشد."


 


 


اگرچه پیروزی یک ورزشکار و یا یک تیم ورزشی در میادین ورزشی به عوامل زیادی  مانند ،مدیریت باشگاه ، چگونگی مربی گری ، و ایجاد رابطه با ورزشکار و یا  تیم ورزشی ، نیروی بدنی ورزشکار و شرایط محیطی مسابقه و غیره بستگی دارد. اما عامل روانشناختی به جرات از مهم ترین عوامل موفقیت در مسابقه ورزشی می باشد . من مطمئن هستم که همه شما با من موافق هستید. و اگر چنین باشد آیا نمی توان بسیاری از ناکامی های ورزشی را عامل روانشناختی دانست

بسیاری از ورزشکاران در هنگام و یا قبل از مسابقات ورزشی دچار حالات  هیجانی می شوند که بر عملکرد ورزشی آنها اثر سوء می گذارد. به عبارتی  ورزشکاری که شاید به راحتی می تواند یک مسابقه یا مبارزه را ببرد، ممکن است  به دلیل اضطراب و یا ترس از باختن ،آن مبارزه را ببازد. بسیاری از این  ترسها و اضطراب ها به دلیل شرایط مسابقه است و بسیاری دیگر از آن ترس ها و  اضطراب ها ریشه در تجربیات ناخوشایند گذشته فرد دارد. تجربه نشان داده است نه تنها به وسیله هیپنوتیزم درمانی و مشاوره روانشناسی می توان این ترسها و اضطراب ها را از بین برد، حتی می توان انگیزه فرد را در عملکرد ورزشی بالا برد. البته توجه به عوامل دیگری چون مسایل خانوادگی و حالات روانی ورزشکار نیز باید توجه کرد .

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۳:۱٧ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٧/٢٩