سندرم سازگارى کلى سه مرحله مشخص دارد:

 واکنش اخطار:

 از نظر فیزیولوژیک خبر ناگوار پس از شنیده شدن، به صورت اعلام خطر در مغز
ثبت مى شود، هیپوتالاموس احساسات و عواطف این خبر را تفسیر مى کند و اخطار
الکتروشیمیایى به غدد هیپوفیز در مرکز جمجمه مى فرستد، غدد هیپوفیز شروع به ترشح
هورمونى براى محرک قشر غدد فوق کلیوى مى کند، غدد آدرنال فعال مى شود و کورتیکوئید
ترشح کرده در جریان خون مى ریزد و این پیامهایى به سایر غدد در سراسر بدن مى برد،
در نتیجه ، طحال براى عمل بسیج شده، گلبولهاى قرمز اضافى وارد جریان خون مى شوند،
اکسیژن و غذاى اضافى وارد سلولهاى بدن مى شود، قدرت لخته شدن خون ازدیاد مى یابد،
کبد، مواد قندى و ویتامینها را رها مى سازد، ضربان قلب بیشتر مى شود، تنفس تغییر مى
کند. خون از پوست و احشا به ماهیچه ها و مغز جارى مى شود، دستها و پاها سردتر مى
شوند و کل ارگانیزم به صورت آماده براى حمله و تهاجم یا فرار در مى آید.

 گام مقاومت:

 طى این مرحله که ممکن است از چند ساعت تا چند روز به طول انجامد، بدن
عملاً براى مبارزه با عامل فشار بسیج است که اگر براى مدتى طولانى همچنان بسیج
بماند، ذخایرش به تدریج تخلیه مى شود. مثل کشورى که در حال جنگ است و توان خود را
صرف مى کند و ذخایرش به تدریج تمام مى شود.

 گام فرسودگى:

 بدین معنى است که انرژى بدن تمام و تا حد زیادى در مقابل امراض و بد کار
کردن اعضایش آسیب پذیر شده است. این همان جایى است که امراض شروع به تظاهر مى کنند
و ممکن است از سرماخوردگى و آنفلوآنزا گرفته تا... شروع به تظاهر کند.         

    

چند نکته در رابطه با استرس 

  * بدن
انسان در مقابله با استرس از الگوى مشخصى پیروى کرده و فرایند عصبى شیمیایى، معینى
را طى مى کند.

1- رویدادهاى هیجان آور خوشایند همان
اندازه واکنش در بدن به وجود مى آورند که رویدادهاى ناخوشایند مى توانند ایجاد
کنند، یک خبر بسیار هیجان آور، همان اندازه استرس ایجاد مى کند که یک خبر بد ایجاد
مى کند.

 ۲ـ استرسهاى شدید و طولانى در همه
حال باعث از پا درآمدن فرد نمى شوند و افراد در بعضى موارد مى توانند با عوامل
استرس زا سازگار شوند نمونه آن خو گرفتن افراد در شرایط سخت و طاقت فرسا مثل دوران
اسارت یا خو گرفتن به کارى سخت و طاقت فرسا مثل شغل معدنچی در معادن است.

 ۳ـ این افراد با وجود سازگارى با
شرایط استرس زا نمى توانند از آثار زیان بار آن صد در صد مصون بمانند و دچار مشکلات
جسمانى، روانى، عاطفى و اجتماعى مى شوند. مثلاً فردى که مدت زیادى در اسارت است یا
فردى که تحت شرایط بدى در معدن تاریک و دورافتاده اى کار مى کند، بعد از مدتى دچار
ناراحتیهاى روحى ـ عاطفى و پیرى زودرس مى شود.

 ۴ـ بدن ما وقتى چیزى را استرس تلقى
کرده و به آن واکنش نشان مى دهد که ذهن ما به آن نشان استرس زده و در واقع پیشتر آن
را شناخته باشد.

 ۵ـ نوع پاسخ افراد به استرس نیز به
ویژگیهاى شخصیتى، مسائل فرهنگى، شرایط زندگى و تجربه هاى افراد بر مى گردد. علائم
استرس کم حوصلگى، سردرد، تغییر ضربان قلب، خستگى جسمى، خشم و پرخاشگرى، بى خوابى،
فشار در سینه، اختلال گوارشى، سوزش معده، عرق کردن، خشکى دهان، بى اشتهایى، داغ شدن
و یا سرد شدن بدن، غمگینى، لرزش بدن، میل به سیگار، از دست دادن تمرکز، احساس
سرگیجه، تغییر تنفس، تکرر ادرار، کم شدن حافظه، دردهاى بدنى پراکنده، آه کشیدن،
تمایل به تنهایى، آشفتگى، التهاب، سرخ شدن پوست صورت و......است.            

                    

 بیماریهاى استرس   

   

 بیماریها و اختلالاتى که استرس ایجاد مى کند یا آن را تشدید مى نماید،
بسیارند برای مثال می توان به این بیماریها اشاره کرد:

بیماریهای  دهانى:
 
زخم دهان، تورم گلو، سرماخوردگى، آنفلوآنزا و...

 بیماریهای گوارشى :
تهوع، اسهال،
کم شدن اشتها، اختلال هضم، سوزش معده، ورم معده، زخم معده، اختلال روده، یبوست
و...

 بیماریهای عضلانى و مفاصل :

 درد عضلات پشت و شانه، کتف و کمر، مفاصل، سردرد، ضایعات مفصلى، روماتیسم
و...

 بیماریهای قلبى- عروقى :
درد
ناحیه قلب، بالا رفتن ضربان، فشار خون و تصلب شرایین، سکته قلبى...

بیماریهای ریوى :

 آسم، سرفه و...

بیماریهای پوستى :

 خارش و اگزما، ریزش مو، تاسى، کچلى موضعى، اختلالات پوستى و...

 بیماریهای تناسلى :

 تکرر ادرار، اختلال قاعدگى، ناتوانى جنسى و...

 اختلالات روانى :
 انواع اختلالات
سوماتوفرم، روان تنى، اضطراب، افسردگى، وسواس، سوء ظن و بدگمانى و...

 بیماریهای غددى و متابولیسمى
:
پرکارى و کم کارى تیروئید، مسمومیت تیروئید، بیمارى قند، رسوب چربى و
حتى بیماریهاى صعب العلاجى مثل سرطان مى تواند در اثر زمینه سازیهاى استرس و فشار
روحى باشد.     

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱:٥٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٦/٢٤