اختلال بد شکل بود ن بد نی چطور؟ مشخصه این اختلال چیست؟

تابلوی بالینی اصلی این اختلال در این است که فرد مبتلا بی نهایت از بعضی  جنبه های ظاهرش ناخشنود است و حتی آنها را توهین آمیز و بی اعتبار می داند .  نکته مهم در این افراد این است که ارزیابی فرد از ظاهر خود ش با آنچه د  یگران در مورد او حس می کنند همحوانی ندارد ؛ مثلا د یگران هیچ جنبه غیر  معمول یا غیر عادی در ظاهر او نمی بینند و یا اگر هم در ظاهر فرد مشکلی  وجود دارد بسیار جزئی و ناچیز است (مثلا گوش یا بینی فرد کمی بزرگ است) اما  خود ش این مورد را بسیار بزرگ و قابل توجه حس می کند . از د ید گاه بالینی  آنچه جزو مهم ترین مورد محسوب می شود ، این است که فرد مبتلا به شکل وسواس  گونه اهی روی آن قسمت از بد ن که از آن ناراضی است تمرکز می کند و این  وسواس با موجود یت فرد تداخل دارد. اختلال بد شکل بود ن بد نی جنبه های  مختلفی از ظاهر را در بر می گیرد اما مطالعات نشان می د هد این موضوع در  بعضی موارد بیشتری است: موی سر ، بینی ، پوست ، چشم ها ، ران پا، شکم ، شکل  و اندازه سینه ها ، اندازه قفسه سینه ، لب ها ، گونه ها ، جای زخم ها روی  بد ن ، قد و د ندان ها .
اما به نظر می رسد بیشتر مرد م حداقل در بعضی از موارد از ظاهر خود راضی نباشند این طور نیست؟

تقریبا هر آد می جنبه هایی از ظاهرش را دوست ندارد و د لش می خواهد آنهابه  گونه ای دیگر باشند . اما مبتلایان این اختلال اقدامات بسیار زیاد و طولانی  مد تی برای اصلاح ظاهر خود انجام می د هند مثلا بارها تحت عمل جراحی قرار  گرفته اند، دائما رژیم های غذایی شد ید می گیرند ، ورزش هایی شد ید و متعد د  انجام می د هند و یا قسمت مورد نظر را با لباس یا آرایش می پوشانند.
علت ابتلا به این اختلال چیست؟ آیا عواملی وجود دارد که فرد را مستعد ابتلا کند؟

مطالعات توصیفی در این زمینه، کم است . بیشتر اطلاعات به دست آمد ه ، در  این مورد از معاینات موردی و فا کتورهایی است که فرد شروع بیماری را به آن  نسبت می د هد . به نظر می رسد در اغلب موارد یک اتفاق باعث شروع ماجرا می  شود مثلا دیگران با عبارت خود ظاهر فرد را مسخره کرد ه و او را آزار می د  هند یا آزار و سوء رفتار جنسی آغاز اختلال را باعث شد ه است .شا ید در 70  درصد موارد شروع علائم در نوبا وگی و نوجوانی بود ه است .
این اختلال چقدر جد ی است؟

این اختلال می تواند باعث رفتارهای اجتنابی شد ید ی در فرد شود مثلا انزوا و  دوری از آشنایان و خانواد ه ، خود کشی هم چندان غیر متداول نیست و افسرد  گی هم دید ه شد ه است . در بعضی موارد جراحی های مختلف و اقدامات متعد د  نمی توانند اشکالی را که در ظاهر فرد وجود دارد برطرف کنند.
شیوع این اختلاف چقدر است؟ چه جمعیتی تحت تأثیر قرار می گیرند؟

مطالعات درباره میزان شیوع انجام نشد ه است . احتمالا به این دلیل که این  اختلال نادر است و شاید بین یک تا دو درصد کل جمعیت و 10 تا 15 درصد  بیماران سرپایی روانپزشکی را شامل می شود . بعضی محققان معتقد ند میزان  شیوع در حال افزایش است چون روش های تشخیص رو به بهبود است و مرد م نسبت به  ظاهر خود وسواس بیشتری پیدا کرد ه اند . نکته جالبی که در تحقیقات مشخص شد  ه این است که این اختلال در زنان و مردا ن بالغ یکسان دید ه می شود . این  موضوع با داد ه های اختلالات خورد ن در تضاد شد ید است چون در آنها ذ کر شد  ه 90 درصد مبتلایان به اختلالات خورد ن ، خانم ها هستند . فعلا در مورد  میزان د قیق شیوع و ارتباط فامیلی این اختلال بررسی ها کافی نیست .
اختلال بد شکل بود ن بد نی با اختلالات خورد ن و اختلال وسواسی ـ جبری چه تفاوت هایی دارد؟

کسی که به اختلال در خورد ن مبتلاست ممکن است علائمی از بد شکلی را هم نشان  د هد به خصوص اگر فرد از ظاهرش ناراضی باشد . وجود اختلال به شکل بود ن بد  نی در قسمتی از بد ن که به بزرگی و کوچکی آن مربوط نباشد (مثل گوش و بینی)  معمولا نشان می د هد اختلالات خوردن به طور همزمان وجود ندارد. اگر محلی  که اختلال بد شکل بود ن بد نی را ایجاد کرد ه وابسته به اندازه باشد باید  ارزیابی اختلال خورد ن انجام شود و تمرکز روی نشانه های معمول اختلالات  خورد ن باشد مثل رژیم های غذایی شد ید ، کاهش وزن ، استفاد ه از مسهل ها  برای کاهش وزن و احساس عد م کنترل در مقابل غذا ها.
افتراق و اختلال وسواسی ـ جبری از اختلال بد شکل بو د ن بد نی از یکد یگر  بسیار مشکل است و بعضی محققان معتقد ند اختلال بد شکل بود ن بد نی در حوزه  اختلال وسواسی ـ جبری قرار دارد. در اصل درمان های روانپزشکی و دارویی برای  هر دو یکسان است .

 





آیا سایر مشکلات روانپزشکی مرتب با اختلال بد شکل بود ن بد نی وجود دارد ؟

بله افسرد گی و مشکلات اضطراب از اجتماع از این جمله اند(هراس از اجتماع ،  اختلال شخصیتی دوری گزین) البته کارهای تجربی در این زمینه اند ک بود ه است  .
اختلال بد شکل بود ن بد نی را چطور می توان تشخیص داد؟

دوروش عمد ه وجود دارد . یکی معیاری است که در منابع روانپزشکی وجود دارد و  د وم روش جیمز روزن است که معاینه اختلال بد شکل بود ن بد نی است که در  مطالعات مختلف استفاد ه شد ه و بسیار عالی است .
درمان این اختلال چیست؟ روش های درمانی مختلف چقدر موفق بود ه است ؟

در زمینه درمان هم مطالعات هنوز اند ک است . نتایج امیدوار کنند ه با دارو  درمانی ودرمان شناختی ـ رفتاری دید ه شد ه است . در روش آخر سعی بر این است  که الگوهای وسواس گونه ای مثل بررسی مداوم در آینه و یا گرفتن تایید از د  یگران شکسته شود. در موارد ی که دوری از اجتماع وجود دارد به بیمار آموزش  داد ه می شود که چگونه با موقعیت های اجتماعی مواجه شد ه و بر اضطراب  اجتماعی غلبه کند.
شکست د رمانی چطور آیا شایع است؟

تعیین تعداد موارد شکست درمانی ، مشکل است . به نظر می رسد تعداد زیادی از  مبتلایان هرگز درمان نمی شوند چون از ابتلا خود به این اختلال آگاه نیستند.
اگر د وست یا اطرافیان ما به این مشکل مبتلا باشند چه کمکی می توان کرد؟

بهترین اقد ام اعزام فرد نزد روا نپزشک به خصوص با تخصص در اختلالات خورد ن  است . نقش اطرافیان در فرایند بهبود ی بسیار پیچید ه است . ممکن است  درمانگر از اطرافیان بخواهد که به درخواست بیمار برای تایید مداوم ظاهر خود  پاسخ ند هند . اما در عین حال به چالش کشید ن مشکل بیمار هم صلاح نیست  (مثلا نباید دائم گفت من مشکلی در موی تو نمی بینم ) چون با اینکار د ید  گاه بیمار به کل بی اعتبار جلوه می کند. اطرافیان باید به او گوش د هند و  حمایتش کنند تا از اهداف درمانی فاصله نگیرد.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:٠٤ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/٢٢