برخی از مهم ترین دلایلی را که باعث می شود دروغ بگوییم، این گونه فهرست می کنند:
می خواهیم از درگیری پرهیز کنیم.
نمی خواهیم باعث خشم یا صدمه کسی بشویم.
نمی خواهیم احساسات کسی را جریحه دار کنیم.
می خواهیم کسی را تخریب یا روحیه اش را تضعیف کنیم.
می خواهیم احترام و تحسین دیگران را جلب کنیم.
دوست داریم به قدرت بیشتری برسیم.
نمی خواهیم با حقیقت تلخی درباره خودمان مواجه شویم
دوست نداریم به اشتباهات مان اعتراف کنیم.
می خواهیم فعلاً روی قضیه ای را بپوشانیم، به امید این که شاید بعداً  اوضاع، بهتر شود. جالب این است که خیلی از مواقع، ممکن است نیت شخص دروغ گو  هم خیرخواهانه باشد، هرچند دروغ گویی در اکثر مواقع، ریشه در «خود» شخص و  «خودخواهی» شخص دروغ گو دارد.
اما سؤال مهم تر، این است که آیا می توانیم با یادگیری و تمرین مهارت های  ویژه ای، خودمان را مقید کنیم که همیشه و تحت هر شرایطی، حقیقت را بگوییم و  از دروغ گویی خودداری کنیم؟ پاسخ روان شناسان، این است که بله، این کار در  بیشتر مواقع امکان پذیراست، اما به تمرین و ممارست نیاز دارد. باید یاد  بگیریم الگوهای فرار از حقیقت را در ذهنمان شکل گرفته، کم کم از بین ببریم  تا بتوانیم نوعی رابطه سالم و احترام آمیز را با مخاطب مان سرو شکل بدهیم.
3 تغییر ذهنیت

با فرض این که شخص دروغ گو از نظر روانی دچار مشکل حادی نیست، روان شناسان  می گویند که دروغ گو به خاطر فقدان مهارت، دست به نوعی انتخاب اشتباه می  زند و از بین راست و دروغ، دروغ را انتخاب می کند تا به زعم خودش، شرایط را  به نحو مؤثری مدیریت کرده باشد. دروغ گویی های بی خطر یا کم خطر نیز در  بیشتر موارد، صرفاً ریشه در یک تنبلی ذهنی دارد و به شکل یک عادت غلط در  روح و روان شخص دروغ گو رسوخ می کند.
روان شناسان اعتقاد دارند برای کسی که به دروغ گویی عادت کرده، بهتر این  است که اول از همه، «ذهنیت» (mindset) خودش را تغییر بدهد تا بتواند راست  گویی مهارتی (skillfulhonesty) را بیاموزد و به کار ببندد.
4 تصمیم عجولانه، ممنوع

چه چیزی باعث می شود ما به این فکر بیفتیم که دروغ گفتن، بهترین راه حل در  وضعیت موجود است؟ چه ترسی درپشت این انتخاب اشتباه، پنهان شده است؟ ترس  ازاین که اشتباه کرده باشیم؟ ترس ازاین که دیگران از ما خوششان نیاید؟ ترس  از این که قادر نباشیم حقیقت را در قالبی محترمانه، قابل پذیرش و قابل تحمل  عرضه کنیم؟
چرا فکر می کنیم که دروغ در شرایط خاصی می تواند نتیجه خوبی به همراه داشته باشد؟ و...
سؤالات بالا را به دقت بررسی کنید ودرباره پاسخ هایتان عادلانه قضاوت کنید.  وقتی انگیزه های دروغ گویی تان معلوم شد، بهتر می توانید خودتان را مجهز  کنید تا اگر دوباره سر وکله میل به دروغ گویی پیدا شد، آن را از سر راه  بردارید.
اما قبل از اینکه بخواهید کاری بکنید یا عکس العملی از خودتان نشان بدهید،  تمام گزینه های احتمالی را بررسی کنید. دروغ گویی در خیلی از موارد، نتیجه  تصمیم گیری های عجولانه وعاری از تدبیراست. وقتی متوجه شدید که دارید دروغ  سرهم می کنید، مکث کوتاهی بکنید واز مخاطب خودتان اجازه بخواهید تا بار  دیگر، سؤال او و شرایط و موضوع مورد بحث را بررسی کنید. شاید زمان، این  اجازه را به تان بدهد که سرو سامانی به افکارتان ببخشید. درهمین زمان می  توانید درکنار بررسی مسأله، نیت وانگیزه خودتان را نیز ارزیابی کنید.  ذهنتان را متوجه شخص یا جمله قصاری کنید شما را به راست گویی دعوت می کند.  چه بهترکه پیشاپیش، مجموعه ای از این نوع جملات سودمند و پرمغز فراهم کرده  باشید یا پیشاپیش، فهرستی از کسانی را که دوستشان دارید ومورد احترام تان  هستند، گرد آورده باشید. صادقانه از خودتان بپرسید که درشرایط کاملاً واقع  بینانه، اگر راستش را بگوییم، بدترین اتفاقی که ممکن است بیفتد، چیست؟
درک طرف مقابل

تصور کنید شما باعث شده اید موقعیتی متفاوت ازآن چه که باید، به وجود بیاید  و فرض کنید که شما مسبب این وضع نابهنجار بوده اید. اگر فکر می کنید که  شاید با بحث بتوانید به یک درک متقابل برسید و تلخی حاصل از ابراز حقیقت را  بگیرید، بهتراست از این نوع عبارات وجملات استفاده کنید:
«شاید این حرفی که می خواهم بزنم، درست نباشد، اما لطفاً صبور باشید...»
«برداشت من این است که... آیا شما هم چنین برداشتی دارید؟»
«می دانم که شاید اشتباه کرده باشم، اما می خواهم شما هم بدانید که....»
سعی کنید حتماً نشان بدهید که احساس طرف مقابل را درک می کنید. مثلاً ابتدا  بگویید: «من درک می کنم که تو عصبانی هستی و...» وسپس نظر خودتان و در  صورت امکان، راه حل های پیشنهادی تان را ارائه دهید. سعی کنید احساستان را  به نوعی در کلام، لحن و رفتار خودتان به مخاطب منتقل کنید: «من هم ازاین که  فلان کار، رأس زمان مقرر تمام نمی شود، واقعاً ناراحتم. شما می توانید این  ناراحتی را در صدا وچهره من ببینید...» سپس توضیح بدهید که قصدتان این  نبوده وسریع نتیجه گیری کنید که: «الان می خواهم در حضور شما برنامه ای  تنظیم کنم که هر چه سریع تر، کار تکمیل شود.» و دقیقاً مشخص کنید که کدام  بخش از گفته هایتان واقعیت است وکدام بخش، تصورات ونظرات شماست. اگر این  کار را نکنید، ممکن است کم کم به سراغ جعل واقعیت ونهایتاً سراغ دروغ گویی  بروید.
حقیقت وظیفه شماست!

چند روش برای دروغ نگفتن

مسدود کردن آن دسته از مسیرهای ذهنی که منجر به دروغ گویی می شود. نیاز به  تمرین دارد. وقتی شخصی با یک موقعیت خطیر و پراسترس مواجه می شود. ممکن است  در یک آن، دوباره به سراغ روش های آشنای قدیمی برای دروغ گویی برود. روان  شناسان توصیه می کنند با به خاطر سپردن 6 نکته زیر، می توانیم از مهارت  راست گویی که در وجود همگی مان هست. بهره مند شویم. آنها به ما می گویند:
1- خونسردی خود را حفظ کنید. وقتی که خونسرد باشید وتمرکز حواس داشته  باشید، خیلی راحت تر و بهتر می توانید ازمهارت های خودتان استفاده کنید.
2- وقتی حقیقت را می گویید، ممکن است بعضی ها عکس العمل منفی از خودشان  نشان بدهند. البته شاید هم دلیل موجهی برای این ابراز خشم وناراحتی وجود  داشته باشد، مثلاً شاید این حقیقت، نشان دهنده بدقولی شما دراجرای یک قرار  داد باشد. اما به هرحال باید بیاموزید که این وظیفه شماست که مانند یک آدم  بالغ و مسؤولیت پذیر، درلحظات خشم و ناراحتی مخاطب تان هم در کنار او حضور  داشته باشید. روان شناسان براین باورند که گاهی اوقات، ضعف وخطایی که در  وجود دیگران می بینیم، ناشی از رویکرد اشتباهی است که ما خودمان انتخاب  کرده ایم. در واقع، این زوایه دید خودمان است که ایراد دارد. شاید از یک  زاویه دیگر هم بشود به هر چیزی نگاه کرد. این می تواند اولین قدم باشد برای  این که به مهارت های بیشتر برسید. روان شناسان بر این باورند که گاهی  اوقات، ضعف وخطایی که دروجود دیگران می بینیم، ناشی از رویکرد اشتباهی است  که ما خودمان انتخاب کرده ایم. در واقع، این زوایه دید خودمان است که ایراد  دارد. شاید از یک زاویه دید خودمان است که ایراد دارد. شاید از یک زوایه  دیگر هم بشود به هر چیزی نگاه کرد. این می تواند اولین قدم باشد برای این  که به مهارت های بیشتر برسید، چرا که هیچ کس نمی تواند چیزی که وجودش را  باور ندارد، بهبود ببخشد.
3- برنامه ریزی داشته باشید. مدیریت زمان، یکی از کلیدی ترین عناصر لازم  برای رسیدن به آسودگی خاطر است وقتی که می دانید چه تعهداتی دارید وچه  زمانی باید آن را انجام دهید، بهتر می توانید برای آن برنامه ریزی کنید این  طوری، کمتر ممکن است در شرایطی گیر کنید که در آینده مجبور به دروغ گویی  شوید.
4- از عذر خواهی نترسید تا حالا چند بار مجبور به دروغ گویی شده اید فقط به  این خاطر که نخواسته اید عذرخواهی کنید؟ وقتی اشتباهی مرتکب شدید، نفس  عمیقی بکشید، اشتباه را بپذیرید و بابت عمل یا رفتار اشتباه تان عذر خواهی  کنید.عذرخواهی نه تنها احساس گناه و استرس را از شما دور می کند، بلکه باعث  می شود آسیب ها و خسارت های احتمالی تان نیز جبران شود به علاوه، اعتراف  به اشتباه وعذرخواهی کردن، دو نشانه مهم از شخصیت قوی و روحیه بالاست.
5- یک منبع الهام بخش برای خودتان فراهم کنید. تاریخ پر است از انسان های  بزرگ وسخنان پرمغزی که هر کدام می تواند به ما انگیزه ای قوی بدهد. برای  این که مهارت های راست گویی خودتان را هراز چند گاهی تقویت کنید، به زندگی  این افراد وسخنان با ارزشتان دقت کنید. ممکن است بدون تجدید قوای این  چنینی، باز هم فیلتان یاد هندوستان کند و...
6- بر روی آن چه بیش از هر چیز دیگری برایتان اهمیت دارد، تمرکز کنید. حواس  خودتان را متمرکز کنید بر روی رفتاری که دوست دارید وتصویر ایده آلی که از  خودتان در ذهن خودتان ساخته اید. این تصویر می تواند شما را در ادامه راه  هدایت کند وباعث شود انگیزه بیشتری برای حفظ مهارت های راست گویی و استفاده  ازآن ها داشته باشید.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:٥۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٢/٢/٢٢