تصویر ذهنی اختلالات شایع تصویر بدنی :

اختلالاتی که راجع به آنها توضیح داده خواهد شد اختلالاتی هستند که یا نقص
تصویر بدنی،  دلیل اصلی به وجود آمدن آنهاست یا این که نقص در تصویر بدنی جزء  علایم
اصلی آنها می باشد.

1) اختلالات خوردن:

این اختلالات با اشکالات قابل ملاحظه ای در رفتارهای مربوط به خوردن مشخص
می شوند.  انواع این اختلال عبارت است از :
بی اشتهایی عصبی و پر اشتهایی عصبی.(روانپزشکی کاپلان)

  • ·        بی اشتهایی عصبی:

حالت وخیم و مرگباری که مشخصه آن اختلال در تصویر بدنی و محدودیت شدید رژیم
غذایی است که توسط خود شخص اعمال می شود و اغلب منجر به سوء تغذیه شدید می گردد.مرگ
و میر در حدود 18%-5%  بیماران دیده می
شود.

شامل دو دسته نوع محدود بدون پر خوری دوره ای و نوع پر خوری دوره ای-
پاکسازی می باشد.

نوع محدود: بیمار طی دوره بی اشتهایی عصبی ،رفتار پر خوری دوره ای یا
پاکسازی (یعنی استفراغ عمدی یا سوء مصرف ملین ها) را به طور منظم نشان نمی
دهد.

نوع توأم با پر خوری دوره ای – پاکسازی: در طول دوره بی اشتهایی عصبی شخص
به طور منظم رفتار پر خوری دوره ای یا پاکسازی را از خود نشان می دهد(یعنی استفراغ
عمدی ،سوء مصرف  ملین ها ).

معیار های تشخیصی DSM-IV-TR برای بی اشتهایی عصبی:

(1) خودداری از حفظ وزن بدن در حداقل طبیعی نسبت به سن و قد یا بالاتر از آن
(مثلا کاهش وزن به طوری که منجر به وزنی معادل کمتر از 85% مورد انتظار
شود).

(2) ترس شدید از وزن گیری یا چاق شدن با وجود وزن کمتر از حد
معمول.

(3) مختل شدن احساس فرد از وزن یا شکل بدن خود،تأثیر نا به جای وزن بدن یا شکل
آن بر ارزیابی از خود یا انکار وخامت کم بودن وزن فعلی.

(4) فقدان قاعدگی ( آمنوره
) در زنی که نو قاعدگی را پشت سر گذاشته است. (یعنی عدم خونریزی ماهیانه به مدت سه
ماه متوالی).

کش و دیگل  در تحقیقات خود پی
بردند که تحریف و نقص تصویر بدنی ،یکی از فاکتور های مهم در تشدید اختلال بی
اشتهایی عصبی محسوب می شود.به گونه ای که این افراد حتی بعد از گرفتن وزن نیز در
مورد شکل و وزن خود اظهار نگرانی می کنند و تصویر بدنی ،یکی از موارد عود کننده در
این اختلال است که در افرادی که مراحل بهبود را می گذرانند، آخرین علامتی است که
بهبود می یابد.افراد مبتلا به بی اشتهایی عصبی ،اندازه بدن خود را بزرگتر از اندازه
واقعی تخمین  می زنند.

  • ·        پر اشتهایی عصبی:

مصرف سریع ، دوره ای و غیر قابل مهار مقادیر زیادی غذا در مدت زمان کوتاه
(پرخوری دوره ای) و به دنبال آن استفراغ عمدی و خود خواسته،مصرف ملین ها ،روزه
گرفتن یا ورزش شدید برای ممانعت از وزن گیری (پرخوری و پاکسازی).

نوع همراه با پاکسازی : در طی دوره فعلی پر اشتهایی عصبی شخص به طور منظم
از استفراغ عمدی ، سوء مصرف مواد ملین 
استفاده کرده است.

نوع بدون پاکسازی : درپی دوره پر اشتهایی عصبی شخص رفتارهای جبرانی نامناسب
دیگری مثل روزه گرفتن یا ورزش شدید را نشان داده 
ولی به طور منظم از استفراغ عمدی  ،
سوء مصرف مواد ملین استفاده نکرده است.

معیار های تشخیصی DSM-IV-TR برای پر اشتهایی عصبی:

(1)دوره های راجعه  پر خوری دوره ای
.یک دوره پر خوری با هر دو ویژگی زیر مشخص می شود:

- خوردن در یک مدت زمان مشخص و مجزا(مثلا یک دوره دو ساعته)،که مشخصا بیش
از آن چیزی است که اکثر مردم در همان زمان و همان شرایط مصرف می کنند.

- احساس فقدان مهار بر خوردن در آن دوره (احساس این که نمی تواند خوردن را
متوقف کند یا کنترلی بر آنچه می خورد و مقدار آن داشته باشد).

(2) رفتارهای جبرانی راجعه نامناسب برای جلوگیری از وزن گیری.مثل استفراغ عمدی
،سوء مصرف ملین ها یا سایر داروها ،گرسنگی کشیدن یا ورزش شدید.

(3) پرخوری دوره ای و رفتارهای جبرانی نا متناسب  هر دو به طور متوسط حداقل دو بار در هفته به
مدت سه ماه روی می دهند.

(4) ارزیابی شخص از خودش به طرز نادرستی تحت تأثیر شکل و وزن بدن قرار
دارد.

(5) این اختلال فقط در جریان دوره های بی اشتهایی عصبی روی نمی دهد .

افراد مبتلا به اختلال پر اشتهایی عصبی ،بدن خود را بزرگتر از اندازه واقعی
تصور می کنند.این افراد به میزان زیادی از بدن خود اظهار نارضایتی می کنند که این
خود سبب تشدید این اختلال می شود.

اختلال بد شکلی بدن Body dysmorphic Disorder  :

عقیده خیالی (نه در حد هذیانی) مبنی بر اینکه اختلالی در کل ظاهر یا قسمتی
از بدن وجود دارد.

تشخیص,علایم و نشانه ها:

شکایت بیمار از نقص است(مثلا چین و چروک، ریزش مو ،بیش از حد کوچک بودن
پستان ها یا آلت تناسلی مردانه ،لکه های پیری ،قد). شکایت بیمار تناسبی با هر نوع
ناهنجاری جسمی عینی و خفیف ندارد.زمانی که یک ناهنجاری جسمی خفیف وجود دارد، نگرانی
فرد بیش از حد معمول است. البته این اعتقاد، شدتی به اندازه هذیان مثل آنچه که در
اختلال هذیانی نوع جسمی (سو ماتیک) دیده می شود، ندارد، (یعنی فرد این احتمال را می
دهد که شدت نقص را بیش از حد تخمین می زند یا این که  ممکن است اصلا  نقصی نباشد).

هاردی در تحقیقات خود نشان داد که این افراد جذابیت صورت دیگران را بیش از
اندازه واقعی و جذابیت صورت خود را کمتر از اندازه واقعی تخمین می زنند و مشغولیت
فکری زیادی با زیبایی دارند.تحقیقات جرم نشان داد که این افراد به  جزئیات توجهی بیش از کلیات نشان  می دهند.

نکته : استفاده از طب هومیوپاتی و داروهای گیاهی در طب سنتی کمک شایانی در
این نوع از بیماریها می نمایند استفاده از طب های طبیعی را در درمان بیماریها را
فراموش نکنید.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٦:۳۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۱٢/۱٥