کلمه ی Agoraphobia ترجمه شده از زبان یونانی و به معنی ترس از بازار است ((Fear of the marketplace

. Agoraphobia باعث ترس شدید و پریشانی در مکان هایی می شود که خروج از آنها به نظر دشوار برسد . این ترس باعث می شود افراد از موقعیت هایی مانند تنها از خانه بیرون رفتن ، مسافرت کردن با اتومبیل ، اتوبوس و هواپیما ، حضور در مکانهای شلوغ ، رفتن روی پل و استفاده از آسانسور ، اجتناب کنند .

موقعیتهای فوق شخص را تحت استرس شدید قرار می دهدکه ممکن است باعث بروزPanic Attackشود . این وضعیت شاید مستلزم کننده ی این یاشد که شخص دیگری همراه بیمار در این موقعیت ها باشد تا شاید به بیمار کمک کند .

Agoraphobia معمولابا دیگر اختلالات مانند Panic Disorder و Phobia همراه است .که اگر با Panic Attack همراه باشد معمولا در دهه ی دوم زندگی شروع می شود . خانمها بیشتر از آقایان به این مشکل دچار می شوند . تقریبا 1.8 میلیون آمریکایی بالای 18 سال از Agoraphobia رنج می برند .

در اختلال های وحشت زدگی ، Panic Attack تکرار می شود و باعث تشدید شدن ترس بیمار از حملات مجدد می شود . این ترس در اکثر مواقع همراه بیمار است و زندگی فرد را مختل می کند حتی وقتی این حملات در جریان نیستند .

Agoraphobia روی یک سوم مردمی که دچار Anxiety Disorder هستند تاثیر می گذارد . مردم با Agoraphobia خود را به مکانهای امن محدود می کنند . که شاید فقط شامل خانه باشد . هر حرکتی خارج از این محدوده ی امن ، باعث پریشانی و مضطرب شدن فرد می شود . اما حتی زمانی که آنها خود را در موقعیت های امن نگه می دارند نمی توانند باعث متوقف شدن Panic Attack بشوند و این حملات حداقل برای چند دفعه در ماه تکرار می شوند .

Agoraphobia می تواند اشخاص را کاملا ناتوان سازد ، بعضی ها توانایی کار کردن را از دست می دهند و شاید به شدت محتاج دیگر اعضای خانواده شوند . این افراد شاید خود را برای سالها در خانه حبس کنند . و این باعث بروز اختلالهای اجتماعی نیز می شود .

نشانه ها

1-ترس از تنهایی

2-ترس از، ازدست دادن کنترل در مکان های عمومی مثلا زمین خوردن در مدرسه

3-ترس از مکانهایی که خروج از آنها شاید دشوار باشد

4-خانه نشین شدن برای مدت طولانی

5-احساس جدایی و بیگانگی با دیگران

6-احساس بیچارگی

7-وابستگی به دیگران

8-احساس غیرطبیعی بودن اندام بدن

9-احساس غیر طبیعی بودن محیط

10- پریشانی و اضطراب ناگهانی (Anxiety And Panic Disorders )

11- رفتار و مزاج غیر عادی ، سراسیمگی ، لرزش و تکان های ناگهانی

دیگر علائمی که ممکن است رخ دهد :

1-سرگیجه ، حالتی شبیه غش کردن

2-تعرق بیش از اندازه

3-سرخ شدن پوست

4-اختلال در تنفس

5-احساس درد در قفسه سینه

6-تپش قلب

7-حالت تهوع و استفراغ

8- کرخت شدن

9- ناراحتی معده

10- افکار مغشوش و آشفته

11- ترس از دیوانه شدن

12- ترس از مرگ قریب الوقوع

علت :

سبب شناسی اکثر اختلال های اضطرابی ( Anxiety Disorders ) البته نه همه آنها در دهه اخیر مورد توجه قرار گرفته . به طور کلی احتمال می رود اضطراب به علت تجربه هایی که در زندگی کسب می شود و یا حالت خاص روانی و یا عوامل ژنتیکی ، پدید آید . این اختلال ها بسیار ناهمگن هستند و عوامل وابسته به آنها بسیار متفاوتند . مثلا این موضوع واضح نیست که چرا اناث ( جنس ماده ) درجات بیشتری از Anxiety Disorder را نسبت به ذکور ( جنس نر ) دارند . البته بعضی از تئوری ها به نقش غدد جنسی اشاره کرده اند . دیگر تحقیقات نشان می دهند که زنان اتفاقات بیشتری را در زندگی تحمل می کنند و واکنش آنها به این اتفاقات استرس زا تر از واکنش مردان است .

درمان :

هدف درمان کمک کردن به کنترل استرس است و موفقیت آن معمولا به شدت استرس بستگی دارد . حساسیت زدایی که Exposure Therapy نامیده می شود یک تکنیک رفتاریست و برای درمان ترس استفاده می شود . این تکنیک بر پایه ی آرامش شخص و سپس تصور کردن و فکر کردن به مولفه های ترس و کار کردن روی کم اثر ترین تا پراثر ترین این مولفه هاست . از راه های دیگری که استفاده می شود ، قرار دادن فرد در محیط های واقعی ست و پیشرفت از محیط های کوچک بسوی محیط های شلوغ . برای مثال شخص ابتدا در تماس با افراد کمی قرار می گیرد و سپس کم کم به تعداد افراد اضافه می شود تا شخص به ترس خود از ازدهام جمعیت چیره شود . استفاده از تکنیک های مختلف Exposure Therapy باعث کاهش اضطراب ، افزایش روحیه و بالا رفتن سطح کیفیت زندگی در 75 درصد موارد می شود .

دیگر شیوه های درمان مانند بیوفیدبک ( تکنیکی که به وسیله ی آن یک شخص می تواند عملکرد اتوماتیک بدن خود را کنترل کند مانند فشار خون ) ، هیپنوتیزم ، مدیتیشن و ریلکسیشن نیز در بعضی از بیماران موثر است .

بیمار به علت ترسی که دارد برایش دشوار است که به پزشک مراجعه کند و این درمان را پیچیده می کند . برای حل این مشکل بعضی از پزشکان خود به خانه ی بیمار می روند . اغلب آنها بیماران را به خرید و گردش و دیگر مکان هایی که بیمار از ورود به آنجا اجتناب می کرد ، می برند . بیمار رفته رفته به موقعیت های ترسناک نزدیک می شود و سعی می کند خود را در حالی که اضطراب او بالا می رود ، در همان حال حفظ کند و با موقعیتش بجنگد . با این روش بیمار می بیند که ترس او همانند دیگر احساسات است . آنها خطرناک نیستند و گذرا هستند . در هر بار بیمار به چهره های مختلف ترس غلبه می کند و بیمار بعد از مدتی می تواند وارد موقعیت هایی شود که قبلا به نظر دست نیافتنی می رسید .

Cognitive – Behavioral Therapy : CBT

CBT در درمان Anxiety Disorder بسیار مواثر است . قسمت شناختی (Cognitive ) آن به مردم در تغییر تفکری که باعث ترس بیمار می شود کمک می کند . و قسمت رفتاری (Behavioral) آن به مردم در تغییر واکنش هایشان در موقعیت های استرس زا کمک می کند . برای مثال CBT به افرادی که دچار Panic Attack هستند می آموزد که این حملات خطرناک نیستند و به افرادی که دچار Social Phobia هستند می آموزد که چگونه بر این باور غلط که همواره احساس می کنند دیگران به آنها خیره شده اند و در مورد او قضاوت می کنند چیره شوند . CBT عوارض جانبی ندارد و باعث ناراحتی های موقت هم نمی شود .

این نوع درمان عموما 8 تا 12 هفته به طول می انجامد . البته بعضی از مردم به مدت بیشتری نیاز دارند . CBT احتمال بازگشت بیماری را کم می کند و در محو یا کم کردن Panic Attack نیز موثر است و ترس از حملات مجدد را کاهش می دهد .

درمان دارویی :

در این روش که Pharmacotherapy ( درمان با دارو ) نیز نامیده می شود ، داروها برای جلوگیری یا کاهش دفعات و شدت Panic attack و کاهش ترس از حملات مجدد ، تجویز می شوند . زمانی که بیمار می بیند تعداد حملات او کاهش یافته ، آنها جرات بیشتری برای قرار گرفتن در موقعیت های گوناگون پیدا می کنند .

عموما سه دسته از داروها برای این بیماری تجویز می شود .

1- High-Potency Benzodiazepines

2- SSRIs ( این دسته داروها روی هورمون سروتونین تاثیر می گذارد )

3- MAOIs ( این داروها ضد افسردگی بوده و کنترل کننده ی Monoamine Oxidase می باشد )

SSRIs :

بعضی از داروهای ضد افسردگی جدید ، SSRIs نامیده می شوند . این داروها اصلاح کننده ی میزان هورمون سروتونین که انتقال دهنده ی عصبی بشمار می رود ، است . سروتونین مانند دیگر انتقال دهنده های عصبی به سلول های مغز در برقراری ارتباط با یکدیگر کمک می کند .

1- Fluoxetine

2- Sertraline

3- Escitalopram

4- Paroxetine

5- Citalopram

داروهای فوق از گروه SSRIs می باشند که در درمان Panic Attack ، OCD ، PTSD ، Social Phobia استفاده می شوند . همچنین زمانی که Panic Attack با OTC یا Social phobia و یا با Depression همراه شود از این داروها استفاده می شود . این داروها با دوز ( میزان مصرف ) پایین شروع می شوند و رفته رفته میزان مصرف باید افزایش یابد تا آنجایی که اثر مطلوب خود را نشان دهند .

SSRIs از داروهای ضدافسردگی قدیم عوارض کمتری دارند . اما بعضی وقت ها باعث حالت تهوع و عصبانیت بیش از حد می شوند که با گذشت زمان این علائم از بین می روند . برخی از مردم نیز دچار مشکلات جنسی می شوند که این نیز با تغییر دوز یا تعویض دارو با داروی دیگر از همان گروه SSRIs قابل حل است .

Benzodiazepines :

این دسته داروها در کاهش اضطراب مواثرند .

1- Alprazolam

2- Clonazepam

3- Lorazepam

داروهای فوق از جمله داروهای متعلق به Benzodiazepines هستند . آنها به سرعت تاثیر خود را نشان می دهند و عوارض جانبی کمی دارند و با اکثر بیمارها سازگار هستند . به هر حال بعضی از بیماران که به الکل و مواد مخدر اعتیاد دارند شاید به Benzodiazepines وابستگی پیدا کنند . این داروها ممکن است اعتیاد آور باشند . و عموما با دوز کم تجویز می شوند و سپس رفته رفته میزان مصرف افزایش می یابد .

درمان با این دسته از داروها 6 ماه تا 1 سال بطول می انجامد . یکی از اشکالاتی که این داروها دارند ، ناراحتی هاییست که بعد از قطع مصرف ، بیمار به آنها دچار می شود مانند بی قراری و ضعف و دیگرعوارض نامطلوب .همچنین با قطع داروها ممکن است Panic Attack دوباره ظاهر شود .

MAOIs :

یک دسته از ضد افسردگی ها هسنتد که برای مقابله با Anxiety Disorder استفاده می شود . Phenelzine از جمله داروهای رایج این دسته است . این داروها معمولا با دوز پایین شروع می شوند و تا زمانی که Panic Attack متوقف نشده و یا دوز مصرفی به حداکثر یعنی 100 میلی گرم در روز نرسیده ، افزایش می یابد .

برای مصرف Phenelzine و یا دیگر داروهای گروه MAOIs نیاز به یک رژیم غذایی سخت است . چرا که بعضی غذاها ممکن است با دارو واکنش دهند و باعث حوادث خطرناکی شوند . این داروها معمولا استفاده نمی شوند .

 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٤:٢۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/٩/٢٤