اختلال تیک

تیک یک فعالیت حرکتی و
صوتی است که به طور ناگهانی،سریع،عود کننده،غیر موزون و کلیشه ای اتفاق می
افتد.افرادی که تحت تأثیر تیک قرار دارند معمولا آنها را غیر قابل مقاومت تلقی می
کنند،اما می توانند آنها را برای مدت زمان نسبتا طولانی متوقف سازند.همه شکل های
تیک تحت تأثیر فشار روانی بدتر می شوند و در جریان فعالیت های مورد علاقه و لذت بخش
رو به کاهش می گذارند. تیک ها معمولا در جریان خواب به طور قابل ملاحظه ای افت می
کنند. تیک ها ندرتا پیش از یک ثانیه به طول می انجامند.آنها در طول زمان تمایل به
تغییر در موضوع،فرکانس و شدت نشان می دهند و می توانند به طور مجزا یا با هم رخ
دهند. همچنین احساس ناراحتی و خطر ممکن است تیک هایشان را کاملا یا تا اندازه ای
پاسخ ارادی به خطر تجربه نمایند.

این اختلال حالتی گذرا یا
مزمنی که اغلب با مشکلاتی در عزت نفس،زندگی خانوادگی،پذیرش همسالان و عملکرد مدرسه
یا شغل همراه هستند. در شدیدترین شکل این اختلال ها تیک ها می توانند لاینقطع و
ناتوان کننده باشند.بسیاری از اشخاص مبتلا به تیک ها طبقه وسیعی از مشکلات رفتاری
مانند گفتار یا رفتار بازداری زدایی شده،تکانش گری،افزایش آگاهی
ادراکی،حواسپرتی،بیش فعالی حرکتی و تمام نشانه های وسواس فکری و عملی را نیز تجربه
می کنند.1

تیک به حرکاتی غیر ارادی
تکراری عضلانی بدن گفته می شود.افرادی که دارای این اختلال هستند ناگهانی یکی از
عضلات یا مجموعه از گروه ماهیچه های بدنشان دچار انقباض می گردد و فرد برای جلوگیری
از این اسپاسم عضلاتی،اراده ندارد.اکثرا تیک ها در عضلات صورت رخ می دهند و بعد از
تیک صورت،تیک های گردن متداول هستند مثل کج کردن گردن.همچنین تیک ها هنگام خشم و
فشار روانی شدت می گیرند.

تیک ها به عنوان حرکات و آواره های سریع و
غیر ارادی تکراری از گذشته دور مورد توجه بوده است.اما مطالعه نظام دار این اختلال
به گزارش های ریتارد و ژیل دولاتوره باز می گردد.ژیل دولاتوره در بررسی های خود
مجموعه ای از9 مورد اختلال تیک را معرفی کرد با نا هماهنگی حرکتی،فریادهای گنگ به
همراه واژه های  ایجاد شده پژواک و بد دهنی همراه بود. امروز تیک را
نوعی انقباض غیر ارادی بر معضلاتی مزمن یا زودگذر در کلام ، حالت یا حرکت می دانند
که به صورت ، ناگهانی ، نا موزون و کلیشه ای رخ می دهد و میتواند با رمزهایی نه
چندان روشن به صورت یا مرکب و آوایی یا حرکتی پیدا شود . به این ترتیب ، تیک ها در
ظاهر خود به صورت آوایی ساده ( صاف کردن کلام ) ، آوایی مرکب ( بیان یک جمله یا
کلمه ای پیچیده ) ، حرکت ساده ( پرش نوع ) و حرکتی مرکب ( بریدن و گاز گرفتن )

   طبقه بندی و
انواع تیک

  تیک ها ی
حرکتی و صوتی را در انواع ساده و مرکب می توان طبقه بندی کرد . تیک های حرکتی ساده
ی رایج شامل تیک زدن ، تکان دادن گردن ، بالا انداختن شانه و شکلک درآوردن است .
تیک های صوتی ساده رایج عبارتند از : صاف کردن گلو ، خرخر کردن ، بالا کشیدن بینی ،
فین کردن و پارس کردن . تیک های حرکتی مرکب رایج شامل حرکات بیانگر چهره ای ، رفتار
آرایشی ، پریدن، لمس کردن ، تیک پا به زمین کوبیدن و بو کردن یک شی است . تیک های
صوتی مرکب رایج شامل تکرار کلمات یا عبارات خارج از متن ، هرزه گویی ، مکرر گویی و
پژواک گویی است .

  تیک های
حرکتی ساده شامل انقباض در گروه هایی از عضلات است که عملکرد آنها به هم مربوط می
شود . این انقباض ها همانند ، تکرار شونده و بی معنی هستند . تیک های حرکتی پیچیده
به طور کلی کندتر هستند و ممکن است هدف دار تر از تیک های حرکتی ساده به نظر
برسند.تیک های آوایی ،صداهایی هستند که به واسطه حرکت دادن هوا از میان بینی یا
دهان تولید می شوند. تیک های صوتی پیچیده از نظر زبان شناسی سخنان با معنی مانند
واژه ها و عبارت در بر دارند و شامل تکرار کردن واژه ها یا عبارت های خارج از
موضوع،مکرر گویی،پژواک کلام و بد دهنی می شوند.بیشتر از همه،تیک های صوتی در تکرار
عبارت در هنگام سخن گفتن رخ می دهند که می توانند به دو دلی یا وقفه منجر
شود.

اختلال تیک در
DSM IV به انواع،اختلال تیک گذرا،اختلال تیک حرکتی
یا آوایی مزمن،اختلال های توره و اختلال تیک که به گونه دیگری مشخص نشده تقسیم می
شود. 

تیک گذرا

این اختلال معمولا در
دوران کودکی به وسیله یک یا چند تیک حرکتی ساده افزایش یابنده که طی چند هفته تا
چند ماه از شدت آن کاسته می شود،نمود می یابد و روند آن ممکن است واحد یا تکرار
شونده باشد. توزیع اندامگانی این تیک ها معمولا مربوط به سر،گردن و اندام های
فوقانی است.در این اختلال تیک های آوایی گذرا در نبود تیک های حرکتی به ندرت رخ می
دهند.معمولا این اختلال به ندرت گسترش می یابد و فقط درصد کمی از این مبتلایان به
اختلال تیک صوتی مزمن یا حرکتی مزمن یا اختلال توره مبتلا می شوند،این اختلال، در
دوره های اضطراب زا و قرار گرفتن در موقعیت های فشار زا عود می کنند.
این اختلال ممکن است بلافاصله تشخیص داده نشود،ناپدید شدن
نشانه ها در زمان معاینه نیز به عدم تشخیص این اختلال کمک می کند.یکی از
الزامات  تشخیص این نوع اختلال شروع قبل از 18 سالگی است.سه شرطی که
حداقل4 هفته-البته نه بیشتر-از 12 ماه-دوام داشته باشد.ملاک های اختلال تیک گذرا در
جدول زیر می باشد.

سجدول5:ملاک های تشخیص اختلال تیک
گذرا

الف:تیک های آوایی و حرکتی واحد یا
متعدد(حرکت ها یا آوا های ناگهانی،سریع،عود کننده ،      نا موزون و
کلیشه ای).

ب:تیک ها بارها در طی روز،تقریبا هر
روز،حداقل به مدت چهار هفته،اما نه بیشتر از 12 ماه رویداد ه
باشد.

پ:اختلال موجب ناراحتی آشکار یا تخریب در
عملکرد اجتماعی،شغلی یا سایر زمینه های مهم می شود.

ت:شروع قبل از 18 سالگی.

ث:اختلال ناشی از تأثیر فیزیولوژیک مستقیم یک
ماده( مانند محرک ها )یا یک اختلال طبی( مانند بیماری هانتینگون یا التهاب مغز
ویروسی )نیست.

ج:ملاک های اختلال توره یا اختلال تیک آوایی
و حرکتی مزمن وجود نداشته است.

 

همه گیر شناسی

سن
آغاز تیک گذرا به طور مشخص3تا10 سالگی و تقریبا14 سالگی و متوسط سن شروع 7 سالگی
است،پسرها معمولا سه برابر بیشتر از دخترها به این اختلال مبتلا می شوند.از میزان
شیوع تیک اطلاع دقیقی در دسترس نیست،چرا که رفتارهای تیک گونه در بین کودکان شایعتر
است.بررسی ها نشان
می دهد که1تا3درصد از پسرها و 1تا11 درصد
دخترها،تیک های مکرر،انقباض های ناگهانی،اطوار کلیشه ای یا اسپاسم های عادتی را از
خود نشان می دهند.گزارش ها نشان می دهد که کودکان در سن7تا11 سالگی بیشترین میزان
تیک را از خود نشان می دهند و نژاد،وضعیت اجتماعی-اقتصادی تأثیر چندانی در شیوع تیک
ندارد.اگر چه ویژگی های دیگر جمعیت شناختی به طور نظام دار مورد بررسی قرار نگرفته
اند،بعضی از نویسندگان اظهار داشته اند که اختلال های تیک ممکن است بین گروه های
نژاد قفقازی و شرقی شایعتر باشد.

سبب شناسی

اختلال گذرا،احتمالا از منشاء های ارگانیک یا روان زا برخوردار است و در
مواردی نیز ترکیبی از هر دو عنصر وجود دارد . تیک های ارگانیک بیشتر متحمل که به
سمت اختلال توره پیش رفته و غالبا از
یک تاریخچه
خانوادگی در ارتباط با تیک های برخوردار باشند و این درحالی است که تیک های روان زا
به نظر می رسد که به خودی خود بهبود یابند.

آن دسته از تیک هایی که
به سمت اختلال تیک حرکتی یا صوتی مزمن پیش می رود احتمالا از هر دو علت برخوردارند
. تیک در تمامی انواع خود به وسیله ی استرس و اضطراب تشدید می گردد؛اما شواهدی در
دسترس نیست که نشان دهد تیک ها به وسیله استرس و اضطراب به وجود می آیند .

 

درمان

این که تیک ها به خودی
خود بهبود یافته ،پیشرفته شوند یا مزمن گردند درآغاز مشخص نیست ،توجه روی تیک ها
موجب تشدید آنها می شود به گونه ای که متخصصین بالینی اغلب در ابتدا توصیه می کنند
که خانواده تا آنجایی که برایشان مقدور است به تیک ها توجه نکنند ؛اما اگر تیک ها
به قدری شدید شوند که بیمار آسیب وارد آورند  و یا اگر آنها به وسیله
آشفتگی های هیجانی قابل توجه همراهی گردند ، معاینات کامل روان پزشکی و عصبی توجیه
می گردد. درمان به نتایج ارزشیابی بستگی دارد . دارو درمانی مگر در مواردی که علایم
به گونه ای غیر معمول شدید و ناتوان کننده می باشند ،توصیه نمی
گردد.

هر گاه ملاک چهارم در
ملاک های تشخیصی این اختلال پدید آمد و شدت تیک ها به قدری شد که عملکرد کودک را
مختل کند و به آشفتگی های هیجانی قابل ملاحظه همراه گردد ،بهتر است با استفاده از
فنون رفتارهای بخصوص تمرین انبوه -روزانه ده دقیقه تیک ها را جلوی آینه تولید کردن
-به مقابله با تیک گذرا بپردازیم .

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱۱:٤٧ ‎ق.ظ ; ۱۳٩۱/۸/٢٠