در دنیای کنونی اضطراب، به منزله یک بیماری حاد میان افراد شایع بوده و همه به نوعی آنرا تجربه کرده اند، هیچ کس نمی تواند ادعا کند تا به حال اضطراب نداشته و مضطرب نیست و اگر بگوید، اغراق کرده است، چرا که انسان به رغم تمام توانایی ها و آموخته هایی که دارد باز هر از چند گاهی به این ترس ناشناخته ( اضطراب ) گرفتار آمده حتی قوی ترین انسان ها هم مواقعی اضطراب را تجربه کرده اند چه بسا با مشکلی مواجه شوید که سبب اضطراب در شما شود، اما بعد که با آن مشکل کنار آمدید یا مرتفع شد، ممکن است به اضطراب خود خندیده و به نظرتان خیلی ساده و پیش پا افتاده بیاید ولی باز اگر همان موقعیت برایتان به وجود آید دوباره مضطرب شویداضطراب چیست؟ روانشناسان و محققان هر کدام اضطراب را به گونه ای تعریف کرده اند ولی به طور کلی باید گفت: اضطراب احساسی ناخوشایند است توام با نگرانی، دلواپسی و تشویش خاطر در فرد که علت آن نا معلوم و نا مشخص می باشد یکی از علایم بارز بیماری های عصبی ( نوروز ) اضطراب است، آیودنی، زمان کنونی را دوران اضطراب نامیده است اما بحث اصلی ما در مورد اضطراب شب امتحان است، کلمه ای که همه دانش آموزان بلا استثنا با آن آشنا بوده و هستند و بعضی از آنها با شنیدن اسم یا کلمه امتحان هم، دچار تشویش خاطر می شوند، البته اضطراب حدت و شدت داشته و تغییر و نوسان دارد، شدت اضطراب موقعی است که، امتحان نزدیک است و در شب امتحان بر شدت آن افزوده می شود، به خصوص امتحان نهایی در ماه خرداد و به ویژه امتحان کنکور، اضطراب اگرچه در میان همه دانش آموزان شایع است لیکن دانش آموزانی که به درس و تحصیل اهمیت زیادی نداده و نسبت به آن بی تفاوتند اضطراب بیشتری دارند، اما بعضی از ایشان که هم از نظر خانواده و اولیای مدرسه و هم از خود نا امید هستند کمتر مضطربند، دانش آموزانی هم که درس نخوانده ولی علاقه مند به آن هستند نزدیک امتحانات، به خصوص شب امتحان اضطراب زیادی دارند، اضطراب اما تا اندازه ای طبیعی است و چه بسا لازمه کار و زندگی باشد، به طور مثال: اگر دانش آموزی بی تفاوت نسبت به درس و شب امتحان، بخوابد و اسم آنرا آرامش بگذارد بعدا دچار مشکلات و اضطراب زیادی خواهد شد، چرا که ممکن است این بی خیالی کار دست او داده و اصلا به موقع به جلسه امتحان نرسد، اضطراب اگر از حد طبیعی اش خارج گردد باید ترسید و آنرا جدی گرفت و برای درمان آن کمک گرفت. اضطراب افراد با یکدیگر متفاوت است، معمولا دختران نوجوان به دلیل محدودیت هایی که دارند و باز به علت علاقه زیادی که به درس و مدرسه دارند با جدیت بیشتری درس خوانده که این امر سبب می شود تا ازخود حساسیت نشان دهند و در وقت امتحان اضطراب بیشتری به آنها دست داده و نگران کم آوردن نمره و نیاوردن رتبه باشند، پسران اما به دلیل غرور و شتاب بیشترشان و نیز آزادی عمل بیشتری که دارند این جور مواقع، کمتر واکنش نشان داده و غروری هم که دارند سبب می شود بر اضطراب خود فائق آیند و کمتر آنرا بروز دهند، حتی پسران دانش آموز، دوست ندارند در منزل درس بخوانند چرا که آنرا حالتی غیر پسرانه تلقی می کنند.علائم اضطراباضطراب دارای علائمی است، تپش قلب، تنگی نفس، سرگیجه، نفس زدن، درد قفسه سینه، تعریق(عرق کردن)، لرزش دست ها و لب ها، سستی و لرزش پاها، تهوع، سر درد و احساس خفگی از علائم بارز و مهم اضطراب محسوب می شوند؛ همانطور که اشاره شد، اضطراب، میان همه دانش آموزان یافت می شود حال اگر یک دانش آموز ممتاز دچار اضطراب شدید شد، آن هم به هر دلیل، در امتحان از او نباید انتظار نمراتی خوب و عالی داشت، چرا که وقتی دانش آموز مضطرب و نگران باشد، روی روان و اعصابش تاثیر گذاشته در نتیجه فکر او مختل شده و هر چقدر هم درس خوانده باشد، دچار فراموشی می شود، در تقابل با این دانش آموز، دانش آموزی دیگر را در نظر بیاورید که کمتر و معتدل درس خوانده ولی اضطراب او بسیار کم بوده و از یک اعتماد و اطمینان خاطر برخوردار می باشد، آن هم به هر دلیل از او می توان انتظار داشت که نمرات نسبتا خوبی کسب نماید.عوامل اساسی اضطراب از امتحان1- والدین 2- محیط مدرسه یا مکان امتحان 3- دروس 4- برگزارکنندگان امتحان 5- خود دانش آموز1- معمولا والدین نقش بسزایی در افزایش یا کاهش اضطراب فرزند دانش آموز خود دارند، بدین شکل که آنها بعضی مواقع انتظارات بی جایی از ایشان دارند، کسب نمرات عالی، مقایسه آنها با سایر دانش آموزان، چه آشنایان و چه برادر و خواهر خود او، تحمیل به درس خواندن فرزندشان و تهدید در صورتی که از امتحانات، سربلند بیرون نیاید 2- محیط امتحان همیشه برای دانش آموزان یک مسئله بغرنج بوده که هیچگاه هم، این مشکل مرتفع نشده است، همچنین عدم آشنایی و نا مانوس بودن دانش آموز با مکان امتحان در او ایجاد اضطراب می کند 3- دروس نیز در اضطراب موثرند، دانش آموزان در بعضی دروس ضعیف بوده و به رغم تلاشی که می کنند باز نمرات خوبی کسب نمی کنند برای همین حساسیت نشان داده و مضطرب می گردند 4- مسئولان برگزاری امتحانات در سالن، در افزایش یا کاهش اضطراب نقش تعیین کننده ای دارند، برخورد درست و دوستانه با دانش آموزان و پاسخ درست به سوالاتی که از ایشان می شود اضطراب را کاهش داده و از بین می برد5- خود دانش آموز هم می تواند از اضطرابش بکاهد، برخی موارد دانش آموز به خصوص دانش آموزان دختر به خود تلقین می کنند که می ترسند مبادا کم آورده یا به نمره ای که مد نظرشان هست دست نیابند، در صورتی که اگر یک بررسی اجمالی به احوال آنها بشود، معلوم می شود درس را خوب می دانند و تنها دلیل این اضطراب، زیاده خواهی و توقع بیش از حد از خودشان می باشد، باید این دانش آموزان توسط والدین، اولیای مدارس توجیه شوند و در صورتی که کارساز نبود به مشاورین تحصیلی مراجعه نمایند. در نهایت باید گفت والدین و مسئولان باید هنگام امتحان و به خصوص شب امتحان، محیطی مناسب برای دانش آموزان فراهم نموده و از محول کردن کار های اضافی به آنها خودداری کنند و با ایشان برخوردی بهتر از مواقع عادی داشته و به آنها دلگرمی بدهند که: ایشان می توانند در امتحانات موفق باشند

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:٥۸ ‎ب.ظ ; ۱۳٩۱/۸/۱۱