بیماری وحشت، حمله وحشت
Panic Attack , Panic Disorder


آیا می دانید که :
-- ۱/۳ ( ۳۳ % )از افراد بزرگسال حداقل یکبار حمله وحشت ( Attack Panic) را تجربه کرده اند .
-- ۱/۵ تا ۳/۵ درصد مردم دنیا به فرم کامل این بیماری (Panic Disorder) مبتلا شده یا خواهند شد .
-- در زنها دو برابر مردان دیده می شود .
-- بستگان درجه یک بیماران مبتلا به Panic چهار تا هفت برابر بیشتر خطر ابتلا به این بیماری را دارند.
-- بیماری شایعا " بین ۱۵ سالگی تا ۳۵ سالگی ظاهر می شود .


پزشک جوانی در صف مسافرین ایستاده و منتظر سوار شدن به هواپیما است ، وارد هواپیما که می شود مختصری احساس نگرانی می کند ، ضربان قلبش را احساس می کند . دلش می خواهد همون نزدیکیهای در ورودی می نشست ولی شماره صندلی 27 A است . هرچه جلوتر می رود نگرانیش بیشتر میشود .
با خودش میگوید ، اقلا جلوی پنجره هستم . وقتی سر جایش می نشیند نگاهی به صف مسافرینی که پشت سر هم در راهرو ایستاده اند می کند . ناگهان نفسش تنگ می شود و احساس فشار در قفسه سینه می کند ، انگار هوا کافی نیست و نمی تواند نفس بکشد . به محض اینکه مسافر صندلی بغلی می رسد و می خواهد بنشیند ، بلند میشود و هراسان میگوید : " من باید برم ، حالم بده باید برم بیرون . در حالیکه مردم از روبرو در حال آمدن هستند و جای عبور نیست او فریاد میزند که" حال من بده " خوشبختانه مهماندار از عقب صدایش میزند و به او راه خروج عقب را نشان میدهد ، او سراسیمه از در عقب خارج میشود .
۱۰ دقیقه بعد او آرام شده در سالن فرودگاه است ، هواپیما رفته و او در حال گفتگو با کارمند خط هوایی برای بازگرداندن وسایلش است .
سپس روی صندلی می نشیند ، احساس خستگی می کند . با خودش می گوید "شانس آوردم وگرنه اون تو خفه می شدم" . نفس عمیقی می کشد و با شرمندگی به خانه بر می گردد ....

خانمی که در بدر بدنبال پله ها می گردد تا ۷ طبقه را برای رسیدن به مطب دکتر بالا برود چون در آسانسور احساس خفگی می کند ، بیمار نازنینی که تا دو ماه اول در رستوران روبروی ساختمان با من ملاقات می کرد ،
گروه زیادی از همو طنانی که سالهاست از رانندگی در اتوبانها می ترسند و ...
اینها همه از بیماری وحشت ( Panic Disorder ) در رنج هستند .
گروه دیگری مبتلا به حملات غیر منتظره ( Unexpected) هستند. اینگونه حملات معمولا" نا گهانی شروع میشود . حتی گاه در بهترین موقعیت ها، مثلا وقتی در سالن اپرا نشسته اند یا روی دریا در کشتی تفریحی اند یا در جلوی تلویزیون مشغول تماشای برنامه سرگرم کننده مورد علاقه شون هستند ، حمله Panic ظهور می کند .

علائم بیماری :

طپش قلب ، تندی تنفس ، احساس فشار در قفسه سینه ، لرزش دستها و بدن ، عرق کردن ، حالت تهوع و سرگیجه از جمله علائم این بیماری هستند .
برخی بیماران احساس می کنند که از بدن خودشان جدا شدند و از بالا دارند خودشان را تماشا می کنند .
گاه احساس می کنند که خودشان نیستند و یا وجودشان واقعی نیست . گاه احساس وحشتناک اینکه الان می میرند ، یا سکته می کنند یا
دیوانه می شوند با این حمله پدیدار میشود و نهایتا" این افراد در فاصله این حمله ها هم نمی توانند زندگی عادی داشته باشند . این افراد بعد از مدتی دیگر آن آدم سالم ،
سر حال ، خندان و جذاب گذشته نیستند چون دائما در انتظار این اتفاق بد بسر می برند .


علت بیماری :

در بدن انسان مرکزی است که در هنگام مواجهه با خطر، انسان را برای مبارزه با آن خطر آماده می کند . این مرکز در بیماران مبتلا به Panic دچار اشکال شده و اطلاع اشتباه به مغز مخابره می کند ( False Alarm )
بعضی بیماریها مثل پر کاری غده تیروئید، بیماری صرع ، آریتمی های قلبی ، Prolapse دریچه میترال قلب احتمال ابتلا به Panic Disorder را بالا می برد .
گاه پس از مصرف ماری جوانا ، LSD یا کوکائین این بیماری پدیدار میشود.
گاه بیماری وحشت (Panic ) بعد از یک بیماری یا یک تصادف یا یک جدایی بوجود می آید .
گاه بچه ها بعد از جدایی از خانواده در کالج و دانشگاه به حملات دچار می شوند و
گاه هم بعد از تولد فرزند در مادر اتفاق می افتد .

این بیماری بدون دلیل هم می تواند اتفاق بیافتد . افراد مبتلا به Panic D/O شایعا" از نظر روانشناسی انسانهای سالمی هستند .
محققین سعی کرده اند که از نظر روانشناسی عوامل مساعد کننده برای این بیماری را پیدا کنند و به ان نتیجه رسیده اند که : آدمهای ترسو ، آنهایی که تجربیات ترسناک در کودکی داشته اند ، کسانی که در مقابل خشونت ضریب تحمل خیلی پایین دارند ، کسانی که اعتماد بنفس ضعیف دارند و یا فشارهای عصبی طاقتشان را کاهش داده ، همچنین بچه هایی که در کودکی ترس از مدرسه و یا اضطراب جدایی شدید ( Separation Anxiety ) داشته اند ، بیشتر در خطر ابتلا باین بیماری قرار دارند . 



بیماری وحشت، حمله وحشت
Panic Attack , Panic Disorder


آیا می دانید که :
-- ۱/۳ ( ۳۳ % )از افراد بزرگسال حداقل یکبار حمله وحشت ( Attack Panic) را تجربه کرده اند .
-- ۱/۵ تا ۳/۵ درصد مردم دنیا به فرم کامل این بیماری (Panic Disorder) مبتلا شده یا خواهند شد .
-- در زنها دو برابر مردان دیده می شود .
-- بستگان درجه یک بیماران مبتلا به Panic چهار تا هفت برابر بیشتر خطر ابتلا به این بیماری را دارند.
-- بیماری شایعا " بین ۱۵ سالگی تا ۳۵ سالگی ظاهر می شود .


پزشک جوانی در صف مسافرین ایستاده و منتظر سوار شدن به هواپیما است ، وارد هواپیما که می شود مختصری احساس نگرانی می کند ، ضربان قلبش را احساس می کند . دلش می خواهد همون نزدیکیهای در ورودی می نشست ولی شماره صندلی 27 A است . هرچه جلوتر می رود نگرانیش بیشتر میشود .
با خودش میگوید ، اقلا جلوی پنجره هستم . وقتی سر جایش می نشیند نگاهی به صف مسافرینی که پشت سر هم در راهرو ایستاده اند می کند . ناگهان نفسش تنگ می شود و احساس فشار در قفسه سینه می کند ، انگار هوا کافی نیست و نمی تواند نفس بکشد . به محض اینکه مسافر صندلی بغلی می رسد و می خواهد بنشیند ، بلند میشود و هراسان میگوید : " من باید برم ، حالم بده باید برم بیرون . در حالیکه مردم از روبرو در حال آمدن هستند و جای عبور نیست او فریاد میزند که" حال من بده " خوشبختانه مهماندار از عقب صدایش میزند و به او راه خروج عقب را نشان میدهد ، او سراسیمه از در عقب خارج میشود .
۱۰ دقیقه بعد او آرام شده در سالن فرودگاه است ، هواپیما رفته و او در حال گفتگو با کارمند خط هوایی برای بازگرداندن وسایلش است .
سپس روی صندلی می نشیند ، احساس خستگی می کند . با خودش می گوید "شانس آوردم وگرنه اون تو خفه می شدم" . نفس عمیقی می کشد و با شرمندگی به خانه بر می گردد ....

خانمی که در بدر بدنبال پله ها می گردد تا ۷ طبقه را برای رسیدن به مطب دکتر بالا برود چون در آسانسور احساس خفگی می کند ، بیمار نازنینی که تا دو ماه اول در رستوران روبروی ساختمان با من ملاقات می کرد ،
گروه زیادی از همو طنانی که سالهاست از رانندگی در اتوبانها می ترسند و ...
اینها همه از بیماری وحشت ( Panic Disorder ) در رنج هستند .
گروه دیگری مبتلا به حملات غیر منتظره ( Unexpected) هستند. اینگونه حملات معمولا" نا گهانی شروع میشود . حتی گاه در بهترین موقعیت ها، مثلا وقتی در سالن اپرا نشسته اند یا روی دریا در کشتی تفریحی اند یا در جلوی تلویزیون مشغول تماشای برنامه سرگرم کننده مورد علاقه شون هستند ، حمله Panic ظهور می کند .

علائم بیماری :

طپش قلب ، تندی تنفس ، احساس فشار در قفسه سینه ، لرزش دستها و بدن ، عرق کردن ، حالت تهوع و سرگیجه از جمله علائم این بیماری هستند .
برخی بیماران احساس می کنند که از بدن خودشان جدا شدند و از بالا دارند خودشان را تماشا می کنند .
گاه احساس می کنند که خودشان نیستند و یا وجودشان واقعی نیست . گاه احساس وحشتناک اینکه الان می میرند ، یا سکته می کنند یا
دیوانه می شوند با این حمله پدیدار میشود و نهایتا" این افراد در فاصله این حمله ها هم نمی توانند زندگی عادی داشته باشند . این افراد بعد از مدتی دیگر آن آدم سالم ،
سر حال ، خندان و جذاب گذشته نیستند چون دائما در انتظار این اتفاق بد بسر می برند .


علت بیماری :

در بدن انسان مرکزی است که در هنگام مواجهه با خطر، انسان را برای مبارزه با آن خطر آماده می کند . این مرکز در بیماران مبتلا به Panic دچار اشکال شده و اطلاع اشتباه به مغز مخابره می کند ( False Alarm )
بعضی بیماریها مثل پر کاری غده تیروئید، بیماری صرع ، آریتمی های قلبی ، Prolapse دریچه میترال قلب احتمال ابتلا به Panic Disorder را بالا می برد .
گاه پس از مصرف ماری جوانا ، LSD یا کوکائین این بیماری پدیدار میشود.
گاه بیماری وحشت (Panic ) بعد از یک بیماری یا یک تصادف یا یک جدایی بوجود می آید .
گاه بچه ها بعد از جدایی از خانواده در کالج و دانشگاه به حملات دچار می شوند و
گاه هم بعد از تولد فرزند در مادر اتفاق می افتد .

این بیماری بدون دلیل هم می تواند اتفاق بیافتد . افراد مبتلا به Panic D/O شایعا" از نظر روانشناسی انسانهای سالمی هستند .
محققین سعی کرده اند که از نظر روانشناسی عوامل مساعد کننده برای این بیماری را پیدا کنند و به ان نتیجه رسیده اند که : آدمهای ترسو ، آنهایی که تجربیات ترسناک در کودکی داشته اند ، کسانی که در مقابل خشونت ضریب تحمل خیلی پایین دارند ، کسانی که اعتماد بنفس ضعیف دارند و یا فشارهای عصبی طاقتشان را کاهش داده ، همچنین بچه هایی که در کودکی ترس از مدرسه و یا اضطراب جدایی شدید ( Separation Anxiety ) داشته اند ، بیشتر در خطر ابتلا باین بیماری قرار دارند .



تفاوت بیماری وحشت (Panic Disorder ) با حمله وحشت (Panic Attack ) :

بیماری Panic مجموعه ای است از حملات Panic که تکرار می شود و بعد از هر بار تکرار شخص را خسته و نا توان بر جا می گذارد . در مرحله بعدی ترس از اینکه حملات بر گردند خود باعث بروز حملات در زمانهای خاصی که بیمار به آنها حساس است می شود ، مثل رانندگی در اتوبانها یا سوار شدن به هواپیما ، ماندن در فضای تنگ و تاریک و غیره .
کم کم بیمار از این فعالیتها کناره می گیرد و حتی دست از کار می کشد و در اوAgoraphobia بوجود می آید که ترس از بودن در جایی است که شخص در صورت نیاز ، به کمک دسترسی ندارد.
حملات معمولا" چند بار در هفته و در شرایط حاد چند بار در روز اتفاق می افتند . کم کم تعداد حملات به هفته ای یکبار و حتی ماهی یکبار کاهش می یابد و در این بیماری دوره های خاموشی چند ساله نیز دیده شده است .

درمان :

اگر چه بیماری Panic شایع ترین و درمان پذیر ترین بیماری اعصاب و روان است ولی بسیاری از بیماران یا درخواست درمان نمی کنند یا امید به درمان ندارند . بعضی هم درمان را آغاز می کنند و قبل از بهبودی قطع می کنند . بسیاری هم اصولا" تشخیص داده نمی شوند .
این بیماران اغلب از ترس سکته قلبی به اورژانس بیمارستانها مراجعه می کنند . از آنها تستهای متفاوت قلب و عروق گرفته می شود که البته اغلب نتیجه تستها نیز منفی است .
نا گفته نماند که در موارد نادری بیماران مبتلا به آریتمی های قلبی ، برخی نارسایی های قلبی ، احتقان در ریه ها
یا Pulmonary embolism می توانند با تصویری شبیه به Panic D/Oمراجعه کنند .
بطور متوسط هر بیمار مبتلا به PANIC قبل از اینکه به روانپژشک مراجعه کند حداقل ۱۰ پزشک متخصص قلب یا اعصاب یا دستگاه گوارش و غیره را ملاقا ت کرده است.

درمان بیماری در سه مرحله انجام میشود :

۱ـ جستجوی پیرامون عوامل دیگری که تصویر های مشابه حملات Panic را بوجود می آورند . از جمله مصرف زیاد دارو های ضد چاقی ، قرص ها ، پودرها و محلولهای خاصی که برای کاهش اشتها بکار برده می شوند ، برخی داروهایی که برای رفع خواب آلودگی مصرف می شوند و همچنین مصرف داروهای محرک ، ممکن است سبب بروز حملات Panic باشد.
مواد مخدر مثل کوکائین ،Ecstasy و غیره که اغلب در پارتی ها برای افزایش انرژی و نشاط بکار برده می شوند نیز می توانند سبب حملات باشند .
گاه بیماران آمادگی ابتلا به بیماری را داشته و به وسیله این مواد برانگیخته می شوند .

۲ـ معاینه فیزیکی و تستهای آزمایشگاهی از جمله ، بررسی فعالیت تیروئید و پاراتیروئید و معاینه کامل ریه ها،
ما را کمک می کند که به اشتباه بیمار را سرگردان نکنیم .
در مورد این قسمت از مقدمات درمانی ، گاه از نظر اقتصادی به نفع بیمار خواهد بود که درمان موقت Panic را شروع کنیم و چنانچه مفید واقع نشد بدنبال بررسی های آزمایشگاهی برویم .

۳ـ در مرحله شروع درمان به بیمار باید تفهیم شود که :
این حملات هرگز کشنده نبوده و نیستند .
این حملات بدلیل بهم ریختن سیستم مخابره خطر به مراکز مغزی (False Alarm ) اتفاق می افتد و کاملا" درمان پذیر است .
متا سفانه درمانهای موثر آنهایی نیستند که بلافاصله بهبودی ایجاد می کنند بلکه آنهایی هستند که بمرور و در طول زمان مرکزPanic را از کار می اندازند .
اما از آنجائی که بیماران مبتلا ، درمان فوری می خواهند ، گروه کثیری از آنها نهایتا" به داروهای مختلف آرام بخش معتاد می شوند .


تجویز دارو :

دراین بخش از درمان ما هر دو داروی آرام بخش و درمان کننده را همزمان به بیمار تجویز می کنیم به این ترتیب که مقدار داروی آرام بخش در ابتدا باندازه ای باشد که کاملا" حملات را کنترل کند و در عین حال داروی درمان کننده را از مقدار بسیار کم شروع می کنیم . بتدریج در طول زمان داروی آرام بخش را کم کرده به صفر می رسانیم در حالیکه داروی درمان کننده را افزایش می دهیم تا به میزان ضروری برای درمان برسد.
اغلب بیماران مبتلا به بیماری ظرف ۶ـ۴ هفته با دارو تحت کنترل خواهند بود .
متاسفانه در فرم های پیچیده تر این بیماری درمان به شکل ساده بالا نخواهد بود.

شا یعترین موارد پیچیده این بیماری عبارتند از:

بیماری Panic همراه با ترس از مکانهای خاص
بیماری Panic همراه با افسردگی
بیماری Panic همراه با افکار خودکشی
در یک مطالعه ویژه بیست درصد از بیماران مبتلا به بیماری Panic اعلام کرده اند که در گذشته افکار خودکشی داشته اند .

بیماری Panic همراه با آسیب های وارده به زندگی زناشویی ، به کار ، روابط فامیلی و ...
در تمامی موارد بالا درمانهای دارویی باید با نوعی از درمانهای روانشناسی مناسب همراه باشد . از جمله می توان از :


Cognition Behavior Therapy منطق و رفتار درمانی
Desensitization کاهش قدم به قدم حساسیت نسبت به عامل ترس
Cognition Restructuring دوباره نگاه کردن به تفکر و تصور بیمار از نتایج حملات
Therapy Exposure برخورد تراپی که درمان موثری است برای مقابله با ترسهای
واهی نام برد (Panic Disorder ) با حمله وحشت (Panic Attack ) :

بیماری Panic مجموعه ای است از حملات Panic که تکرار می شود و بعد از هر بار تکرار شخص را خسته و نا توان بر جا می گذارد . در مرحله بعدی ترس از اینکه حملات بر گردند خود باعث بروز حملات در زمانهای خاصی که بیمار به آنها حساس است می شود ، مثل رانندگی در اتوبانها یا سوار شدن به هواپیما ، ماندن در فضای تنگ و تاریک و غیره .
کم کم بیمار از این فعالیتها کناره می گیرد و حتی دست از کار می کشد و در اوAgoraphobia بوجود می آید که ترس از بودن در جایی است که شخص در صورت نیاز ، به کمک دسترسی ندارد.
حملات معمولا" چند بار در هفته و در شرایط حاد چند بار در روز اتفاق می افتند . کم کم تعداد حملات به هفته ای یکبار و حتی ماهی یکبار کاهش می یابد و در این بیماری دوره های خاموشی چند ساله نیز دیده شده است .

درمان :

اگر چه بیماری Panic شایع ترین و درمان پذیر ترین بیماری اعصاب و روان است ولی بسیاری از بیماران یا درخواست درمان نمی کنند یا امید به درمان ندارند . بعضی هم درمان را آغاز می کنند و قبل از بهبودی قطع می کنند . بسیاری هم اصولا" تشخیص داده نمی شوند .
این بیماران اغلب از ترس سکته قلبی به اورژانس بیمارستانها مراجعه می کنند . از آنها تستهای متفاوت قلب و عروق گرفته می شود که البته اغلب نتیجه تستها نیز منفی است .
نا گفته نماند که در موارد نادری بیماران مبتلا به آریتمی های قلبی ، برخی نارسایی های قلبی ، احتقان در ریه ها
یا Pulmonary embolism می توانند با تصویری شبیه به Panic D/Oمراجعه کنند .
بطور متوسط هر بیمار مبتلا به PANIC قبل از اینکه به روانپژشک مراجعه کند حداقل ۱۰ پزشک متخصص قلب یا اعصاب یا دستگاه گوارش و غیره را ملاقا ت کرده است.

درمان بیماری در سه مرحله انجام میشود :

۱ـ جستجوی پیرامون عوامل دیگری که تصویر های مشابه حملات Panic را بوجود می آورند . از جمله مصرف زیاد دارو های ضد چاقی ، قرص ها ، پودرها و محلولهای خاصی که برای کاهش اشتها بکار برده می شوند ، برخی داروهایی که برای رفع خواب آلودگی مصرف می شوند و همچنین مصرف داروهای محرک ، ممکن است سبب بروز حملات Panic باشد.
مواد مخدر مثل کوکائین ،Ecstasy و غیره که اغلب در پارتی ها برای افزایش انرژی و نشاط بکار برده می شوند نیز می توانند سبب حملات باشند .
گاه بیماران آمادگی ابتلا به بیماری را داشته و به وسیله این مواد برانگیخته می شوند .

۲ـ معاینه فیزیکی و تستهای آزمایشگاهی از جمله ، بررسی فعالیت تیروئید و پاراتیروئید و معاینه کامل ریه ها،
ما را کمک می کند که به اشتباه بیمار را سرگردان نکنیم .
در مورد این قسمت از مقدمات درمانی ، گاه از نظر اقتصادی به نفع بیمار خواهد بود که درمان موقت Panic را شروع کنیم و چنانچه مفید واقع نشد بدنبال بررسی های آزمایشگاهی برویم .

۳ـ در مرحله شروع درمان به بیمار باید تفهیم شود که :
این حملات هرگز کشنده نبوده و نیستند .
این حملات بدلیل بهم ریختن سیستم مخابره خطر به مراکز مغزی (False Alarm ) اتفاق می افتد و کاملا" درمان پذیر است .
متا سفانه درمانهای موثر آنهایی نیستند که بلافاصله بهبودی ایجاد می کنند بلکه آنهایی هستند که بمرور و در طول زمان مرکزPanic را از کار می اندازند .
اما از آنجائی که بیماران مبتلا ، درمان فوری می خواهند ، گروه کثیری از آنها نهایتا" به داروهای مختلف آرام بخش معتاد می شوند .


تجویز دارو :

دراین بخش از درمان ما هر دو داروی آرام بخش و درمان کننده را همزمان به بیمار تجویز می کنیم به این ترتیب که مقدار داروی آرام بخش در ابتدا باندازه ای باشد که کاملا" حملات را کنترل کند و در عین حال داروی درمان کننده را از مقدار بسیار کم شروع می کنیم . بتدریج در طول زمان داروی آرام بخش را کم کرده به صفر می رسانیم در حالیکه داروی درمان کننده را افزایش می دهیم تا به میزان ضروری برای درمان برسد.
اغلب بیماران مبتلا به بیماری ظرف ۶ـ۴ هفته با دارو تحت کنترل خواهند بود .
متاسفانه در فرم های پیچیده تر این بیماری درمان به شکل ساده بالا نخواهد بود.

شا یعترین موارد پیچیده این بیماری عبارتند از:

بیماری Panic همراه با ترس از مکانهای خاص
بیماری Panic همراه با افسردگی
بیماری Panic همراه با افکار خودکشی
در یک مطالعه ویژه بیست درصد از بیماران مبتلا به بیماری Panic اعلام کرده اند که در گذشته افکار خودکشی داشته اند .

بیماری Panic همراه با آسیب های وارده به زندگی زناشویی ، به کار ، روابط فامیلی و ...
در تمامی موارد بالا درمانهای دارویی باید با نوعی از درمانهای روانشناسی مناسب همراه باشد . از جمله می توان از :


Cognition Behavior Therapy منطق و رفتار درمانی
Desensitization کاهش قدم به قدم حساسیت نسبت به عامل ترس
Cognition Restructuring دوباره نگاه کردن به تفکر و تصور بیمار از نتایج حملات
Therapy Exposure برخورد تراپی که درمان موثری است برای مقابله با ترسهای
واهی نام برد

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٠:٥٢ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/۱٢/۱٠