ترس دلایل مختلفی دارد: عامل تقلید، تنبیه، تجربه های ناگوار و … در تقلید وقتی اعضای خانواده کودک نسبت به پدیده یی از خود هیجان ترس نشان دهند مثل ترس مادر از رعد و برق یا حیوانات و یا ترس ناشی از تجربه های ناگوار مثل رفتن کودک به نزد دندانپزشک، بیمارستان یا آمپول زدن و ترس ناشی از تنبیه که بعضی از والدین برای تغییر رفتار در کودک خود آنان را در اتاقهای تاریک حبس می کنند یا اگر شب به موقع نخوابد ممکن است دزد بیاید و او را ببرد و …
شناخت حالات روانی و شخصیتی کودک از جمله نکاتی است که والدین باید به آن توجه خاص داشته باشند. در مرحله ورود به دبستان ترس از بیماری، مردن، پیشامدهای احتمالی یا مسخره شدن به تدریج شکل می گیرند و یا در دوره دبستان اینگونه ترسها با گذشت زمان افزایش پیدا می کند، در دوره دبستان تفاوت میان ترسهای دختران و پسران آشکار تر می شود مثلاً در دوره دبستان دختران از حشرات می ترسند و پسران از جانوران وحشی و دختران از تصور بیماری، شب و تاریکی دچار ترس می شوند ولی پسران از کارهای مدرسه می ترسند.
ترس از مدرسه یا School fobia یکی از ترسهای خاص و تقریباً شایع دوران کودکی است بسیاری از روانشناسان براین باورند که ترس از مدرسه اصطلاح مناسبی نبوده و بهتر است از اصطلاح امتناع از رفتن به مدرسه استفاده شود زیرا کودک از مدرسه نمی ترسد بلکه از رفتن به مدرسه امتناع می ورزد و والدین نیز نسبت به نرفتن کودک به مدرسه اطلاع دارند.
تفاوت ترس از مدرسه با فرار از مدرسه همانطوری که بیان گردید درترس از مدرسه والدین از نرفتن کودک خود به مدرسه اطلاع دارند ولی در فرار از مدرسه والدین از فرار فرزند خود از مدرسه اطلاع ندارند درواقع کودک تحت عنوان رفتن به مدرسه از مدرسه فرار می کند. در این گونه کودکان نشانه های اضطراب، عدم تعادل روانی یا رفتارهای سایکوپات بیشتر مشاهده می شود، در فرار از مدرسه کودکان نمی توانند خود را با مقررات مدرسه یا قوانین اجتماعی هماهنگ نمایند، این افراد بعد از فرار از مدرسه دست به رفتارهای نادرست اجتماعی می زنند، سبب آزار و اذیت خانواده ها درخیابانها می شوند، زمانهای زیادی را در پارک یا خیابانها پرسه می زنند این افراد غالباً از خانواده نیز فرار می کنند نشانه های عاطفی و محبت در خانواده آنها کمتر دیده می شود، اختلافات درون خانوادگی، جدایی، اعتیاد خانواده، عدم درک والدین… از جمله عوامل فراراینگونه کودکان است.
دلایل امتناع کودک از رفتن به مدرسه
عمده ترین دلیل می تواند جدایی کودک از مادر باشد کودک در این موارد احساس می کند که اگر در منزل حضور نداشته باشد برای مادر اتفاقی خواهد افتاد و سبب نگرانی و دلواپسی کودک می شود. بسیاری از کودکانی که دچار این مشکل هستند وقتی در مدرسه حضور دارند با بروز نشانه های اضطراب، دلواپسی و گریه و … ابراز می نمایند که مادرم در منزل تنها هستند و یا موقع خداحافظی و جدایی در نزدیک مدرسه و یا خداحافظی در منزل برای رفتن به مدرسه، مادر را به سفارش و مواظبت از خود (مادر) گوشزد می نمایند.
این اضطراب جدایی می تواند ازو ابستگی کودک نیز نشأت بگیرد، مادرانی که در طول دوران رشد کودک خود، بیش از همیشه مواظب فرزندشان بودند و کودک خود را در شرایط و موقعیت های مختلف حمایت می کنند و به عبارتی نگران و دلواپس فرزندشان هستند، خواسته یا ندانسته یک نوع وابستگی شدید بین کودک و والدین مخصوصاً مادر ایجاد می نمایند.
دلیل دوم را می توان در محیط خارجی یعنی مدرسه دانست، مدرسه شرایطی را برای کودک فراهم می کند که دو قدرت سازگانی و تطابق با محیط مدرسه را ندارد، شرایطی که معلم کلاس برای او ایجاد می کند، توجه یا بی توجهی بیش از اندازه معلم به کودک و یا او را با اسم خاصی صداکردن می تواند سازگاری او را با محیط و دنیای جدید مدرسه بگیرد. از سوی دیگر رفتار دیگر دانش آموزان که بطور مثال کودک را به اسم خاصی در مدرسه صدا کند فرضاً غاز صدا کند چون ممکن است گردن دانش آموز دراز باشد و یا او را اردک صدا کند چون بینی اش شبیه اردک است و …
این عوامل محیطی می تواند کودک را از مدرسه دور کند.
دلیل دیگر ناشی از مشکلات جسمانی مثل ضعف شنوایی در دانش آموز است که با تشخیص تفاوت بین خود و دیگران احساس ضعف و کمبود می نماید.
دلیل دیگر زمانی است که اختلافات درون خانواده زیاد شده و کودک احساس می کند که اگر به مدرسه برود احتمال دارد مادر منزل را ترک کند و هرگز به منزل برنگردد بنابراین برای دستیابی به آرامش خود سعی می کند از رفتن به مدرسه امتناع کند.
بیماری مادر از جمله موارد دیگر است که کودک احساس می کند با رفتن به مدرسه ممکن است برای مادر اتفاقی بیفتد و او را دست بدهد.
بنابراین آنچه می توان نتیجه گرفت این است؛ علیرغم اینکه امتناع کودک از رفتن به مدرسه در بسیاری از موارد به درون و شرایط خانواده علی الخصوص به مادر بستگی دارد، شرایط محیطی مثل مدرسه، همکلاسی ها و مشکلات جسمانی را نمی توان نادیده گرفت، این عامل امتناع کودک از رفتن به مدرسه را تکمیل می نماید.
* نشانه ها و علایم بالینی
۱ـ قرمزی چشم ها و گریه، استفراغ و حالت تهوع، رنگ پریدگی صورت و چهره، اسهال، تکرر ادرار، سردرد، سرگیجه، کرختی و بی تفاوتی نسبت به محیط مدرسه، درس و همکلاسی ها، ورزش و …
* درمان پیشنهادی
۱ـ پیش از همه والدین باید به تدریج و آرام ارام شرایط نامناسب داخل منزل را تغییر دهند.
۲ـ از نصیحت کردن کودک توسط والدین یا اطرافیان خودداری نمایند.
۳ـ کودکانی که در روزهای اول کلاس اول دبستان مشکل دارند با نظر مسؤولین مدرسه مادر می تواند در محیط مدرسه حتی در محیط کلاس حضور داشته باشد، البته باید به گونه یی عمل شود که مادر کم کم حضور خود را در مدرسه کم نماید وگرنه ترس و اضطراب کودک تقویت خواهد شد.
۴ـ عدم اصرار و پافشاری والدین برای رفتن کودک به مدرسه
۵ـ عدم مقایسه با سایر دانش آموزان، مثلاً ببین فلانی خودش سر کلاس می رود، تو هم برو… این گونه جملات باعث می شود که کودک احساس ضعف و ناتوانی بیشتری در خود نماید.
۶ـ اگر کودک در کلاسهای بالاتر از اول دبستان قراردارد و دچار اضطراب جدایی است، سعی کنیم با کودک قراردادی ببندیم طوری که تا آنجا که می تواند در مدرسه حضور داشته باشد و هروقت احساس دلشوره و اضطراب داشت مدرسه را ترک نماید و توجه داشته باشیم که مسؤولان مدرسه باید تلاش کنند که رفته رفته از طریق ترغیب و تشویق کودک، زمان ساعات ماندن در مدرسه را افزایش دهند، مثلاً روز اول نیم ساعت، روز دوم چهل دقیقه و … طوری که کودک احساس اضطراب نکند و ماندن در مدت زمان بیشتری را به او پیشنهاد می کنیم. تا به مرور بتواند از طریق حساسیت زدایی منظم مشکل خود را حل کند.
۷ـ مدرسه سعی کند شرایط کودک را درک نماید، کودک قبلاً در زندگی پر از هیجان و بازی و نشاط به سر می برده است و حال نشستن در کلاس درس و سکوت و نظم و انضباط دقیق قابل توجیه نیست، باید شرایط بهتری را برای کودک فراهم کرد.
۸ـ پس از پایان مدرسه اجازه بازی و ورزش با دوستان به کودک داده شود.
۹ـ نظارت دقیق مسؤولان مدرسه در کنترل رفتار دانش آموزان، دانش آموزانی که سعی می کنند به همکلاسی های خود زور بگویند و یا مسخره کنند و … این عوامل سبب می شود که دانش آموز از مدرسه دوری کند.
۱۰ـ آموزش صحیح والدین به کودک دربرخورد صحیح با دیگر دانش آموزان چه در برقراری ارتباط و دوستیابی و چه در مواجهه با مشکلات

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٠:٢٧ ‎ق.ظ ; ۱۳٩٠/٩/۱٤