عصب

یک نفر به هر دلیل دچار خشم می‏شود، با آن چگونه برخورد می‏کند؟ یا آن که چند راه برای برخورد با آن در پیش رو دارد؟ اولین راه آن است که آن را سرکوب یا کنترل کرده و به هیچ وجه آن را نشان ندهد. دوم آن که به عکس جلوی آن را نگرفته و آن را به شکلی نشان دهد، برای نشان دادن خشم دو راه کلی دارد، اول آن که آن را مستقیم ظاهر و بارز نماید. دوم آن را به شکل غیرمستقیم نشان دهد. مثلاً خشم خود را به شکل کوبیدن مشت بر دیوار، یا فریاد زدن نشان دهد. یا آن که عصبانیت خود را در قالب یک کار مثل نوشتن، انجام کارهای خانه، ورزش و غیره نشان دهد. یا مدتی آن را در خود پنهان کرده و در جا و زمانی دیگر ظاهر سازد. به عبارت دیگر بروز خشم می‏تواند به شکل فردی یا عکس‏العمل جمعی باشد. در رفتار فردی انسان عصبانی به خود فشار می‏آورد. در رفتار جمعی دیگران را مورد حمله و تهاجم قرار می‏دهد.

یک سؤال مهم این است که آیا همه افراد در بیان و اظهار خشم خود یکسان عمل می‏کنند؟ طبیعی است که پاسخ منفی است. افراد در شرایط گوناگون اجتماعی و فردی و اخلاقی و جسمی قرار دارند، بنابراین واکنش آنها یکسان نمی‏باشد. سؤال دوم آن است که پس از بروز خشم در قالبهای گوناگون رفتار فردی و جمعی افراد چه واکنشی نشان می‏دهند؟ آیا آرام می‏شوند؟ پشیمان شده درصدد جبران و عذرخواهی برمی‏آیند؟ باز پاسخ منفی است. خشم به عنوان یک هیجان می‏تواند گاه اثرات زیان‏بار و جبران‏ناپذیری به دنبال داشته باشد یا می‏تواند روابط دوستانه افراد را کاملاً مخدوش نماید منجر به ضایعات جبران‏ناپذیر گردد و نفرت و کینه برجای گذارد.

نکته بعد آن است که وقتی فردی خشمگین شد و تصمیم گرفت که آن را در قالب عکس‏العمل جمعی نشان دهد برای نشان دادن آن چند نوع رفتار قابل پیش‏بینی است؟ آیا خشم فقط در چشم‏ها و صورت او ظاهر می‏شود؟ یا آن که علاوه بر نشان دادن عصبانیت و خشم در چهره خود، دست به عمل دیگری هم می‏زند؟ میزان و شکل نشان دادن خشم در صورت هم متفاوت است، برخی افراد به سادگی و به هر بهانه‏ای به شدت واکنش نشان می‏دهند، عده‏ای هم می‏کوشند تا حد امکان از نشان دادن آن خودداری نمایند. مکاتب و کتب اخلاقی قدیم بیشتر تأکید داشته‏اند که افراد در حین خشم به هر طریق خود را آرام نمایند. اما پس از ظهور مکاتب جدید در سده‏های اخیر این بحث مطرح شد که فرو خوردن خشم ممکن است موجبات سرخوردگی، افسردگی و بیماری‏های روحی را فراهم آورد، مهم‏ترین نظریات مطرح شده در این زمینه نظر فروید و طرفداران او در قالبهای نو فرویدی است.

 

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۱٢:۱۸ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۸/٢